Instroom hbo-bèta/techniek

Het bèta/technisch hbo (hbo-sector HTNO) telde in studiejaar 2010/2011 een totale instroom van 20.370
studenten in voltijd-, deeltijd- en duale opleidingen. Het aandeel vrouwen in de instroom van HTNO vertoont een stijgende lijn van van 13,9% in 2004 naar 17,1% in 2010. In het hbo is de dalende trend van de afgelopen jaren definitief gekeerd en is een stijging ingezet. Ten opzichte van het hbo-peiljaar 2002 is er een stijging van de instroom van 15%.

Instroom in het HBO

Studiejaar	Totaal	Vrouwen	% Vrouwen
2006/2007	114.453	61.256	53,5%
2007/2008	117.535	63.220	53,8%
2008/2009	120.405	65.117	54,1%
2009/2010	129.884	69.294	53,4%
2010/2011	129.344	68.857	53,2%

Instroom in het HTNO (voltijd, deeltijd, duaal)

Studiejaar	Totaal	Vrouwen	% Vrouwen
2006/2007	16.844	2.440	14,5%
2007/2008	17.592	2.672	15,2%
2008/2009	18.274	2.892	15,8%
2009/2010	20.293	3.408	16,8%
2010/2011	20.370	3.493	17,1%

Voltijdinstroom HTNO

Bijna alle instromende vrouwelijke studenten kiezen in het bèta/technisch hbo voor voltijdopleidingen en niet voor deeltijd- of duale opleidingen.

Voltijdinstroom in het HTNO

Studiejaar	Totaal	Vrouwen	% Vrouwen
2006/2007	15.088	2.288	15,2%
2007/2008	15.658	2.495	15,9%
2008/2009	16.168	2.721	16,8%
2009/2010	18.375	3.244	17,7%
2010/2011	18.573	3.347	18,0%

Bron: HBO-raad (bewerking VHTO)

Voltijdinstroom HTNO per hogeschool

In 2010 trekken bèta/technische opleidingen van de Hogeschool Leiden (33%), Saxion Hogeschool (29%) en de Hogeschool van Amsterdam (22%) de meeste meisjes. Bij hogeschool Stenden (6%) Hogeschool Windesheim (7%) en Fontys (11%) stromen in 2010 naar verhouding de minste meisjes in in de technische hbo-opleidingen. Dit heeft in belangrijke mate te maken met het aanbod aan bèta/technische opleidingen van de hogescholen. Zo biedt de Hogeschool Leiden alleen de HTNO-opleidingen biologie&medisch laboratoriumonderzoek, chemie en bio-informatica aan, waarvan vooral de eerste twee vanouds veel meisjes trekken.

Voltijdinstroom HTNO per hogeschool

	2008/2009			2009/2010			2010/2011
	Totaal	Vrouw	%V	Totaal	Vrouw	%V	Totaal	Vrouw	%V
Avans hs.	1.579	243	15,4%	1.794	280	15,6%	1.679	262	15,6%
Chr. hs. windesheim	673	39	5,8%	634	44	6,9%	1.009	65	6,4%
Fontys hs.	1.066	124	11,6%	1.532	167	10,9%	1.686	251	14,9%
Haagse hs.	1.133	179	15,8%	1.315	211	16,0%	1.420	234	16,5%
Hanze- hogeschool groningen	844	106	12,6%	866	118	13,6%	903	128	14,2%
hs. Inholland	763	91	11,9%	802	114	14,2%	752	95	12,6%
Hs. Leiden	339	123	36,3%	414	135	32,6%	444	141	31,8%
Hs. Rotterdam	1.318	186	14,1%	1.379	242	17,5%	1.462	271	18,5%
hs. Utrecht	1.426	226	15,8%	1.823	357	19,6%	1.728	319	18,5%
hs. van Amsterdam	2.240	559	25,0%	2.575	577	22,4%	2.402	634	26,4%
hs. van Arnhem en Nijmegen	1.208	164	13,6%	1.244	182	14,6%	1.256	170	13,5%
hs. voor de kunsten Utrecht	202	36	17,8%	192	37	19,3%	174	30	17,2%
hs. Zeeland	281	29	10,3%	389	53	13,6%	358	50	14,0%
hs. Zuyd	742	117	15,8%	735	109	14,8%	635	91	14,3%
nhtv internationale hs. Breda	240	34	14,2%	387	58	15,0%	444	58	13,1%
noordelijke hs. Leeuwarden	684	93	13,6%	888	177	19,9%	736	154	20,9%
Saxion hs.	1.356	362	26,7%	1.334	379	28,4%	1.402	388	27,7%
Stenden hs.	74	10	13,5%	72	4	5,6%	83	6	7,2%

Voltijdinstroom per HTNO opleiding

Technisch-commerciële confectie- en textielkunde zijn altijd al populaire htno-opleidingen onder meisjes geweest. Wel is het aantal instromende meisjes én jongens in de confectieopleiding, verreweg de grootste van de twee, de laatste jaren nogal ingezakt. Ook biologie & medisch laboratoriumonderzoek trekt vanouds veel meisjes; de man/vrouw-verhouding in de instroom is hier steeds ongeveer 50-50. Van de traditionele technische hbo-opleidingen is bouwkunde altijd al het populairst geweest bij meisjes (in 2010 18% meisjes in de instroom).

Opleidingen met relatief een bovengemiddelde instroom zijn vaak vrij nieuwe opleidingen, waarin techniek wordt gecombineerd met een of meer andere disciplines (zgn. snijvlakopleidingen). Zo trekt de snijvlakopleiding forensisch onderzoek relatief zeer veel meisjes: 58%. Hier worden studenten opgeleid tot forensisch-technisch recherchekundige of forensisch analist/onderzoeker. Bij de opleiding bewegingstechnologie, waarbij studenten leren biologische, biomedische en technologische kennis toe te passen voor het oplossen van bewegingsproblemen van mensen, bestaat ruim eenderde van de instroom uit meisjes. Andere HTNO-opleidingen die veel meisjes trekken zijn de snijvlakopleidingen aquatische ecotechnologie, communication & multimedia design, gezondheidszorgtechnologie, orthopedische technologie. Meisjes hebben dus wel degelijk belangstelling voor een technische opleiding als ze aansluiten bij hun interessesfeer. Maar omdat deze opleidingen naar verhouding vaak ‘klein’ zijn, dus weinig studenten tellen, hebben die bovengemiddelde percentages instromende meisjes nog weinig invloed op het aandeel meisjes in de totale instroom in alle HTNO-opleidingen.

Voltijdinstroom per HTNO opleiding (kopie 1)

Technisch-commerciële confectie- en textielkunde zijn altijd al populaire htno-opleidingen onder meisjes geweest. Wel is het aantal instromende meisjes én jongens in de confectieopleiding, verreweg de grootste van de twee, de laatste jaren nogal ingezakt. Ook biologie & medisch laboratoriumonderzoek trekt vanouds veel meisjes; de man/vrouw-verhouding in de instroom is hier steeds ongeveer 50-50. Van de traditionele technische hbo-opleidingen is bouwkunde altijd al het populairst geweest bij meisjes (in 2010 18% meisjes in de instroom).

Opleidingen met relatief een bovengemiddelde instroom zijn vaak vrij nieuwe opleidingen, waarin techniek wordt gecombineerd met een of meer andere disciplines (zgn. snijvlakopleidingen). Zo trekt de snijvlakopleiding forensisch onderzoek relatief zeer veel meisjes: 58%. Hier worden studenten opgeleid tot forensisch-technisch recherchekundige of forensisch analist/onderzoeker. Bij de opleiding bewegingstechnologie, waarbij studenten leren biologische, biomedische en technologische kennis toe te passen voor het oplossen van bewegingsproblemen van mensen, bestaat ruim eenderde van de instroom uit meisjes. Andere HTNO-opleidingen die veel meisjes trekken zijn de snijvlakopleidingen aquatische ecotechnologie, communication & multimedia design, gezondheidszorgtechnologie, orthopedische technologie. Meisjes hebben dus wel degelijk belangstelling voor een technische opleiding als ze aansluiten bij hun interessesfeer. Maar omdat deze opleidingen naar verhouding vaak ‘klein’ zijn, dus weinig studenten tellen, hebben die bovengemiddelde percentages instromende meisjes nog weinig invloed op het aandeel meisjes in de totale instroom in alle HTNO-opleidingen.

Voltijdinstroom per HTNO opleiding

	2008/2009			2009/2010			2010/2011
	totaal	vrouw	% V	totaal	vrouw	%V	totaal	vrouw	%V
b aot - techniek	69		0,0%	82	2	2,4%	72	1	1,4%
b applied science	110	35	46,7%	120	26	21,7%	135	45	33,3%
b aqua- tische eco- technologie	27	6	28,6%	51	12	23,5%	41	12	29,3%
b automotive							63	1	1,6%
b auto- techniek	338		0,0%	310	5	1,6%	287	4	1,4%
b aviation	317	25	8,6%	408	39	9,6%	376	39	10,4%
b bedrijfs- management mkb	85	14	19,7%	119	25	21,0%	127	29	22,8%
b bedrijfs- wiskunde	136	36	36,0%	155	45	29,0%	160	48	30,0%
b bewegings- technologie	43	8	22,9%	70	21	30,0%	109	34	31,2%
b bio- informatica	62	12	24,0%	84	14	16,7%	79	22	27,8%
b biologie en medisch laboratorium- onderzoek	1.002	551	122,2%	1.189	644	54,2%	1.084	580	53,5%
b biometrie	30	11	57,9%	31	11	35,5%	29	12	41,4%
b bio- technologie (techniek)	17	10	142,9%	111	51	45,9%	118	75	63,6%
b bouwkunde	1.854	267	16,8%	1.896	334	17,6%	1.755	322	18,3%
b bouw- management en vastgoed	47	9	23,7%	105	10	9,5%	124	29	23,4%
b bouw- technische bedrijfskunde	319	38	13,5%	236	22	9,3%	257	38	14,8%
b built environment	199	33	19,9%	152	16	10,5%	134	18	13,4%
b business engineering	30		0,0%	22		0,0%	27	3	11,1%
b business management	67	20	42,6%	112	29	25,9%	162	45	27,8%
b chemie	616	211	52,1%	575	182	31,7%	593	189	31,9%
b chemische technologie	198	34	20,7%	203	34	16,7%	242	30	12,4%
b civiele techniek	577	21	3,8%	642	34	5,3%	678	44	6,5%
b commercieel ingenieur	25	4	19,0%	30	3	10,0%
b communication & multi- media design	1.248	291	30,4%	1.735	480	27,7%	1.609	446	27,7%
b elektro- techniek	1.008	35	3,6%	958	28	2,9%	972	46	4,7%
b engineering, design and innovation	155	30	24,0%	222	37	16,7%	260	45	17,3%
b forensisch onderzoek	66	47	247,4%	67	39	58,2%	68	41	60,3%
b game architecture and design	104	14	15,6%	185	22	11,9%	208	16	7,7%
b geodesie	10	2	25,0%	9		0,0%	21	1	4,8%
b gezondheid- szorg technologie	40	11	37,9%	61	18	29,5%	53	15	28,3%
b hbo-ict							473	50	10,6%
b human technology	67	10	17,5%	83	13	15,7%	90	16	17,8%
b industrieel produkt ontwerpen	382	87	29,5%	410	116	28,3%	500	132	26,4%
b industriele auto- matisering	46		0,0%	48	1	2,1%	48	0	0
b informatica	1.463	70	5,0%	1.888	80	4,2%	1.826	75	4,1%
b kunst en techniek	392	106	37,1%	333	99	29,7%	389	102	26,2%
b logistiek en technische vervoers- kunde	310	55	21,6%	305	49	16,1%	292	33	11,3%
b luchtvaart- technologie	155	6	4,0%	145	9	6,2%	149	6	4,0%
b maritiem officier	222	11	5,2%	276	19	6,9%	230	14	6,1%
b media- technologie	62	4	6,9%	50	4	8,0%	54	5	9,3%
b milieukunde (techniek)	68	15	28,3%	70	22	31,4%	73	10	13,6%
b netwerk infra- structuur design	89		0,0%	102	1	1,0%	78	1	1,3%
b ocean technology	9	2	28,6%	21	3	14,3%	11	3	27,3%
b ortho- pedische technologie	20	10	100,0%	38	13	34,2%	40	23	57,5%
b ruimtelijke ordening en planologie	263	47	21,8%	255	56	22,0%	295	73	24,7%
b scheeps- bouw- kunde	56	1	1,8%	67	1	1,5%	84	5	6,0%
b steden- bouwkundig ontwerpen							37	12	32,4%
b technische bedrijfskunde	966	77	8,7%	999	59	5,9%	1.007	61	6,1%
b technische commerciele confectie- kunde	304	261	607,0%	304	266	87,5%	310	274	88,4%
b technische commerciele textiel- kunde	106	96	960,0%	135	128	94,8%	131	130	99,2%
b technische informatica	533	12	2,3%	578	16	2,8%	565	9	1,6%
b technische natuurkunde	179	11	6,5%	197	10	5,1%	225	19	8,4%
b verkeers- kunde	69	5	7,8%	114	32	28,1%	76	8	10,5%
b water- management							51	5	9,8%
b werktuig- bouwkunde	1.452	44	3,1%	1.531	27	1,8%	1.544	40	2,6%

Aantal versus aandeel vrouwen in de instroom

Sinds 2006/2007 heeft de opleiding bouwkunde de meeste instroom en niet de opleiding informatica, zoals jarenlang het geval was. De instroom bij bouwkunde bestaat voor 15% uit meisjes. De opleiding technisch-commerciële confectiekunde stond jarenlang in de top tien van de HTNO-opleidingen met de grootste instroom, maar is sinds 2006/2007 uit deze ranglijst verdwenen.

Instroom en aandeel vrouwelijke studenten van de 10 grootste technische hbo-opleidingen (voltijd) in 2010/2011

Opleiding	Totale instroom	Vrouwen	% Vrouwen
b informatica	1826	75	4,1%
b bouwkunde	1755	322	18,3%
b communication and multimedia design	1609	446	27,7%
b werktuigbouwkunde	1544	40	2,6%
b biologie en medisch laboratoriumonderzoek	1084	580	53,5%
b technische bedrijfskunde	1007	61	6,1%
b elektrotechniek	972	46	4,7%
b civiele techniek	678	44	6,5%
b chemie	593	189	31,9%
b technische informatica	565	9	1,6%

Bovenstaande tabel illustreert dat deze rangorde vooral bepaald wordt door mannelijke eerstejaars studenten. Wordt namelijk gekeken naar de instroom van vrouwelijke studenten dan krijgen we een heel ander lijstje:

De 10 technische hbo-opleidingen waar relatief de meeste vrouwelijke studenten instromen (voltijd) (2010/2011)

Opleiding	Totale instroom	Vrouwen	% Vrouwen
b technische commerciele textielkunde	131	130	99,2%
b technische commerciele confectiekunde	310	274	88,4%
b biotechnologie (techniek)	118	75	63,6%
b forensisch onderzoek	68	41	60,3%
b orthopedische technologie	44	24	54,5%
b biologie en medisch laboratoriumonderzoek	1.116	599	53,7%
b biometrie	29	12	41,4%
b applied science	135	45	33,3%
b stedenbouwkundig ontwerpen	37	12	32,4%
b chemie	628	200	31,8%

Bron: HBO-raad (bewerking VHTO)

Bij de top tien HTNO-opleidingen waar relatief de meeste vrouwen instromen staat technisch-commerciële textielkunde al een aantal jaar bovenaan. Opvallend is dat de opleiding communication & multimedia design uit deze ranglijst is verdwenen, terwijl deze opleiding in 2004/2005 op nummer 4 stond, met 19% instroom van meisjes. In plaats daarvan zijn andere relatief nieuwe opleidingen in deze ranglijst verschenen, zoals forensisch onderzoek, orthopedische technologie en bewegingstechnologie. Alleen biologie en medisch laboratoriumonderzoek staat in beide top-10’ en. Dit is dus zowel een HTNO-opleiding met veel instroom als een HTNO-opleiding met relatief veel vrouwelijke instroom.