VHTO E-zine: Door een andere bril, nr. 21

Op de scholen die deelnemen aan het Universum Programma van het Platform Bèta Techniek is het percentage meisjes dat een natuurprofiel kiest, gestegen met 93 procent ten opzichte van 2000.

Het aantal havo/vwo scholen dat participeert in het stimuleringsprogramma Universum Programma is deze maand met 60 scholen gestegen naar 181, dat is 40 procent van het totaal aantal scholen in Nederland.

Op 1 april 2009 reikte Minister Plasterk van OCW de ECHO Awards uit. De Awards werden voor de negende maal toegekend aan de Meest Excellente Allochtone Studenten in het hoger beroepsonderwijs en het wetenschappelijk onderwijs. De winnaars zijn onder andere beoordeeld op hun studieprestaties en hun maatschappelijke bijdrage. De Bèta Techniek Award hbo is gewonnen door de Marokkaanse Malika Ashimi, studente toegepaste natuurwetenschappen aan Fontys hogescholen. In deze categorie waren een vrouw en drie mannen genomineerd.

Op donderdag 2 april 2009 organiseerde Technische Universiteit Eindhoven in samenwerking met VHTO voor het eerst een speciale meisjesdag. Ruim 60 meisjes uit voornamelijk 5 vwo kwamen vanuit het hele land om deze open dag bij te wonen. Het doel van de dag was meisjes een breed beeld te geven van technische opleidingen.

De dag bestond uit een voordelenspel, gesprekken met rolmodellen, en workshops die elk gekoppeld waren aan één van de technische opleiding van de TU/e. De workshops werden voornamelijk door vrouwelijke studenten begeleid.

Tijdens het weekend van 18 en 19 april 2009 streden zes schoolteams van excellente Technasium-leerlingen in science center NEMO om de Technasium TOP Award. Schoolfinales en drie regionale voorrondes gingen hieraan vooraf. Het team van twee meisjes en twee jongens van het Bonhoeffer College in Enschede won de wedstrijd met hun ontwerp – en prototype – van een broodsmeer- en snijmachine. Lucille Werner overhandigde het winnende team de Technasium Top Award 2009.

Donderdag 23 april 2009 organiseerde Stichting Meidendag voor de zesde keer de Meidendag. Deze dag richt zich op meisjes die geïnteresseerd zijn in techniek en informatica en wordt georganiseerd door (oud) studenten van Hogeschool Windesheim in Zwolle. De deelneemsters worden in contact gebracht met vrouwelijke professionals en studenten die vertellen over hun keuzeproces en de mogelijkheden om te studeren en te werken in engineering en design.

Zaterdag 8 juni 2009 organiseerde het OWee-bestuur voor de zeventiende keer de Ladies Intro in Delft. Het doel van deze introductiedag richt zich op meisjes die komend jaar bij de TU Delft een studie gaan volgen. Het thema van de dag was MegaMindy, vrouwenpower, iets dat meisjes volgens de organisatie soms nodig zullen gaan hebben als studente aan de TU Delft.

Sinds januari 2009 organiseert het Kenniscentrum Wetenschap & Techniek West het nascholingsprogramma Natuurwetenschap & Techniek voor leerkrachten uit het basisonderwijs en pabostudenten. Dit programma bestaat uit scholingsmiddagen, coaching op de werkplek en excursies. Het draagt bij aan de ontwikkeling van een positieve houding en competenties ten aanzien van wetenschap en techniek; een doelstelling die VTB-Pro zich heeft gesteld.

Tijdens één van de scholingsmiddagen zal een aantal vrouwelijke professionals, die bèta of technische functies in de waterbranche hebben, de deelnemers kennis laten maken met de vele en diverse mogelijkheden van studeren en werken op het gebied van bèta, techniek en water. Op verzoek van Netherlands Water Partnership (NWP) gaf Cristien van Dijk van VHTO deze vrouwen een training zodat zij hun presentatie beter konden aansluiten bij de kennis en ervaring van de deelnemers om meisjes meer te betrekken en hen een realistischer beeld te geven van studeren en werken in bèta en techniek.

Zo’n 100 vmbo-meisjes uit het hele land ontvangen van VHTO voor de zomer een certificaat voor hun succesvolle deelname aan de Vmbo-mbo-brug. Deze meisjes uit uit de theoretische leerweg van het vmbo hebben zich de afgelopen maanden actief georiënteerd op de mogelijkheden in techniek en ict. Zowel de meisjes als de deelnemende bedrijven en professionals hebben positief gereageerd op de Vmbo-mbo-brug.

De Vmbo-mbo-brug is een project van VHTO, landelijk expertisebureau meisjes/vrouwen en bèta/techniek, en wordt mogelijk gemaakt met financiële steun van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en het Platform Bèta Techniek.

Technika 10 Nederland heeft aangekondigd dat zij na 23 jaar actief te zijn geweest op het gebied van gender in de techniekeducatie en –communicatie, haar werkzaamheden per 1 augustus 2009 zal staken. Op dit moment zoekt Technika 10 Nederland nog naar mogelijkheden om - een gedeelte van - haar activiteiten elders onder te brengen om de continuïteit van onderdelen te garanderen.

Prinses Máxima bezocht de voorlichting over ‘meisjes en techniek’ op scholengemeenschap De Waerdenborch in Holten (Overijssel) op 14 april 2009. De voorlichting bestond uit een scala aan activiteiten met als doel meisjes te stimuleren om hun blik te verbreden en een studie of loopbaan in bèta en/of techniek te overwegen. De voorlichting werd georganiseerd door VHTO, JetNet en Technika 10 Nederland. Alle activiteiten rondom dit thema worden uitgevoerd in samenwerking met het Platform Bèta Techniek met financiële steun van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

De voorlichting bestond uit: een presentatie van de Vmbo-mbo-brug (een project van VHTO, zie ook hierna) door drie deelnemende vmbo-meisjes; rondetafelgesprekken met diverse leidinggevenden van bedrijven waarin de rol van bedrijven bij de stimulering van vrouwelijk bèta/technisch talent werd besproken; speeddates tussen groepen leerlingen en verschillende professionals met een bèta/technische opleiding en functie; de start van Girlsday 2009, waarbij AkzoNobel in een workshop meisjes de kracht van chemie lieten ondervinden, door onder andere piepschuim te maken.

Op en rond 23 april 2009 vond de vierde editie van Girlsday plaats. Ruim 2300 meisjes tussen de 10 en 15 jaar zijn op techniek- en ict-excursie gegaan bij meer dan 100 bedrijven. Multinationals, ingenieursbureaus, metaalbedrijven, chemieconcerns, ict-bedrijven, ziekenhuizen, theaters, opticiens, tandtechnici, een attractiepark, een reclamebedrijf, een bakkerij, een garagebedrijf, een geneesmiddelenconcern, science centra, hogescholen, een scheepswerf, een regionale omroep, een drukkerij en een fietsenmaker zetten hun deuren open voor deze meisjes om een realistischer beeld te geven van werken in techniek en ict.

Op 14 april 2009, vond in aanwezigheid van de Prinses Máxima de kick off van Girlsday 2009 plaats. De workshop van AkzoNobel voor meisjes uit 2vwo, maakte onderdeel uit van de algemene voorlichting (doorlinken naar volgend artikel) over ‘meisjes en techniek’ op scholengemeenschap De Waerdenborch in Holten (Overijssel).

Van 27 tot en met 29 april 2009 organiseerden Shell en TU Delft het Meidenbètakamp. Tijdens het kamp hebben ruim twintig meisjes uit 2 en 3 vwo kunnen ervaren dat een toekomst in techniek veelzijdig en uitdagend is. Onder begeleiding van vrouwelijke medewerkers en studentes van Shell en TU Delft gingen de meisjes zelf aan de slag met techniek.

In het weekend van 16 en 17 mei 2009 organiseerden stichting Witte Tulp en sciencecenter NEMO de derde editie van het Wetenschapfestival. Het festival stond in teken van milieu en duurzame energie. Op zaterdag vond de prijsuitreiking van de VHTO Girls & Science Award. Meisjes in de leeftijd van 13 tot 17 jaar werkten wekenlang na school of in het weekend aan een zelfbedacht en ontworpen wetenschappelijk project. In aanwezigheid van Minister Plasterk overhandigde Ferdi Licher, directeur van de Directie Emancipatie van het Ministerie van OCW, de awards aan de trotse winnaressen. De prijs bestond ook uit een meeloopdag bij IBM, Shell, Elma Bassa en Dana Ponec Architecten.

Ook konden meisjes tijdens dit weekend in contact komen met vakvrouwen en studentes om een realistisch beeld te geven van studeren en werken in bèta, techniek en ict.

Op woensdag 27 mei 2009, tijdens het Tube Your Future Award Gala, ontvingen vijf leerlingen van het Bataafs Lyceum in Hengelo de Gouden Walvis met het filmpje Nemo goes Nano. Science center NEMO organiseert deze wedstrijd voor leerlingen uit 3/4/5 havo/vwo om meer jongeren (en vooral meisjes) te interesseren voor een opleiding of carrière in bèta/techniek. Ruim 70 deelnemende klassen interviewden verschillende bèta/technische professionals dat ze filmden en bewerkten. De jury lette op de aanwezigheid van een duidelijke boodschap, goed gebruik van techniek en originaliteit.

Vrouwen in techniek waren goed vertegenwoordigd in de wedstrijd. Veel van de geïnterviewden waren vrouwelijke professionals; waarvan een aantal voort kwamen uit de database Spiegelbeeld van VHTO. Tube Your Future is ontwikkeld in het kader van het Europese onderzoeksproject Gender Awareness Participation Proces (GAPP).

Op 23 april 2009 reikte FNV-bestuurder Wilna Wind de Prix de Femme Metaal 2009 voor het meest vrouwvriendelijk bedrijf in de metaalbewerkingsbranche uit aan BMI-Thegon uit Baak, toeleverancier in de verspanende industrie. Doorslaggevend voor de jury was het hoge percentage vrouwen in technische functies (27%) en de flexibiliteit die het bedrijf biedt in werktijden en dergelijke.

De Prix de Femme Metaal is een initiatief van Opleiding Ontwikkeling Metaalbewerking (OOM). Deze activiteit wordt georganiseerd in het kader van de campagne Femme Metaal dat OOM in samenwerking met VHTO uitvoert om meer meisjes en vrouwen te werven en te behouden voor de metaalbewerking.

Op woensdag 3 juni 2009 vond de oprichtingsvergadering van de afdeling Netwerk Vrouwelijke Ingenieurs van het Koninklijk Instituut Van Ingenieurs KIVI NIRIA plaats. Het netwerk wil de spin in het web vormen voor de vele vrouwennetwerken uit het technische bedrijfsleven en de technische universiteiten en hogescholen. De afdeling wil activiteiten organiseren die zich specifiek richten op de professionele ontwikkeling van vrouwen en wil het uitwisselen van ideeën bevorderen over thema’s die voor vrouwelijke ingenieurs van belang zijn. Ook wil de afdeling zich inzetten om de participatie van vrouwen in technische en maatschappelijke functies te stimuleren.

Annemarie van Langen en Hermann Vierke (ITS, Nijmegen) hebben in opdracht van het Platform Bèta Techniek in 2007/2008 een grootschalig onderzoek gedaan naar de natuurprofielkeuze van leerlingen in 3havo/vwo. Van Langen/Vierke vonden een aanzienlijk verschil met de voorgaande jaren. De natuurprofielkeuze van zowel jongens als meisjes en in zowel havo als vwo is in 2007/2008 met 5-10 procent toegenomen. Bovendien heeft er een flinke verschuiving plaatsgevonden van het profiel NG naar een dubbel natuurprofiel (NG+NT: Natuur&Techniek + Natuur&Gezondheid). Dat geldt vooral voor meisjes: het percentage meisjes met het profiel NT of NG+NT is in 2007/2008 bijna zesmaal zo groot als in 2006/2007.

September aanstaande zullen de nieuwe She Figures worden gepubliceerd (tot en met 2006). She Figures is een verzameling Europese data over vrouwen in de (bèta) wetenschap vanaf het universitair onderwijs tot en met de arbeidsmarkt. Behalve data van de 27 EU-landen bevat She Figures 2009 ook data uit Kroatië, IJsland, Israël, Noorwegen, Zwitserland en Turkije. Dit voorjaar heeft de EU alvast een folder met wat eerste data uitgegeven. Het blijkt dat vrouwelijke onderzoekers nog steeds in de minderheid zijn: hun aandeel bedraagt 30 procent. Wel is het aandeel vrouwelijke wetenschappers en ingenieurs veel sterker (+6,2 procent) toegenomen dan het aandeel mannelijke (+3,7 procent).

Op 14 en 15 mei 2009 vond de conferentie Changing research landscapes to make the most of human potential 10 years of EU activities in Women and Science and beyond in Praag plaats. Deze conferentie werd georganiseerd door de Europese Commissie.

Tien jaar ervaring van de EU op het gebied van vrouwen en exacte technische wetenschap heeft aangetoond dat het essentieel is dat universiteiten en onderzoeksinstituten betrokkenheid tonen als het gaat om het behouden en aantrekken van meer vrouwen voor de wetenschap.

Tijdens de conferentie werd de nadruk gelegd op hoe gender management haar intrede doet bij universiteiten en onderzoeksinstituten in verschillende landen. Daarnaast werd gekeken naar de rol die basis- en middelbare scholen kunnen spelen om exacte en technische wetenschap tot een aantrekkelijke carrièreoptie te maken.

De Japanse regering onderkende enkele jaren geleden de noodzaak om ondermeer vooral meisjes aan te sporen een technische studie te kiezen. Hieruit ontstond in 2002 een proef met ‘super science scholen’, bedoeld voor leerlingen vanaf 15 jaar. Zeven jaar later bestaan er nu meer dan 100 van deze scholen waarvan zeven alleen voor meisjes. Dit was te lezen in NRC Handelsblad op 8 juni 2009.

VHTO heeft in opdracht van het Platform Bèta Techniek de Mbo opleidingenwaaier ontwikkeld. De waaier kan meisjes in het vmbo helpen zich te oriënteren op een technische vervolgopleiding, maar hij kan ook in een eerder stadium worden ingezet.

Er ontstaan steeds meer snijvlakopleidingen waarin techniek gekoppeld is aan één of meer andere disciplines, zoals gezondheidszorg, welzijn, voeding, ontwerpen en dergelijke. Ook traditionele techniekopleidingen in het mbo komen met nieuwe opleidingsrichtingen en minoren die aantrekkelijk zijn voor een bredere doelgroep, waaronder meisjes. VHTO en het Platform Bèta Techniek hebben eerder al twee opleidingenwaaiers uitgebracht voor havo- (gericht op het hbo) en vwo-meisjes (gericht op het wo).

In de Mbo opleidingenwaaier vertellen studentes over hun opleiding en de perspectieven na het behalen van hun diploma. In de Mbo opleidingenwaaier worden de volgende tien opleidingen belicht:

1 Bouwkunde
2 Medische Laboratoriumtechniek
3 Fijnmechanische Techniek
4 Voedingsmiddelentechnologie
5 Human Technology
6 Industrieel Design
7 Audiovisuele Productie
8 Motorvoertuigentechniek
9 Scheeps- en Jachtbouwkunde
10 Transport en Logistiek

Technocentrum Noord-Holland Noord heeft het boek Girlpower in Techniek uitgegeven. Het geeft een weergave van de aanpak van de regio Noord-Holland Noord om meer meisjes te interesseren voor bèta en/of technische opleidingen en banen. Verhalen van en over vrouwen die werken of zich inzetten binnen het technische bedrijfsleven, het bèta/technische onderwijs en de exacte wetenschap laten zien wat er nu al gedaan wordt om meer meisjes voor deze sectoren te interesseren.

Op 2 april 2009 was een grote bijeenkomst georganiseerd voor vrouwelijke directeuren, eigenaren, P&O medewerkers en technische medewerkers uit de metaal-, elektro- en installatietechniek in het DSB stadion in Alkmaar. Girlpower in de Techniek is een initiatief van de Koninklijke Metaalunie Noord-Holland, Technocentrum Noord-Holland Noord, FNV Bondgenoten en OBM (OpleidingsBedrijf Metaal), waaraan VHTO tevens haar medewerking verleent.

De werkconferentie Ja Natuurlijk! van TechniekTalent.nu laat zien wat reeds is bereikt en stelt samen met de deelnemers, de toekomstige agenda van TechniekTalent.nu op. De agenda zal worden gebaseerd op uitkomsten van de verschillende interactieve werksessies. De werkconferentie is bedoeld voor iedereen die betrokken is bij het bevorderen van instroom en behoud van technisch talent. VHTO zal de sessie Talent van meisjes en vrouwen – Stimuleren van vrouwelijk talent begeleiden.

Op donderdag 11 juni 2009 organiseert het Sprintteam van het Platform Bèta Techniek in samenwerking met VHTO de Masterclass Aanvullende Thema’s/Doelgroepenbeleid op de Universiteit van Amsterdam. De masterclass is bedoeld voor iedereen in het hbo en wo die is geïnteresseerd in het verbeteren van de in-, door- en uitstroom van meisjes en allochtonen in bèta/technische opleidingen. Het programma bestaat onder andere uit een presentatie van VHTO met als titel Snijvlakopleidingen aantrekkelijker voor meisjes? en een presentatie van ECHO over de Stand van zaken Stimuleren Allochtoon Talent.

Op donderdag 11 juni 2009 organiseren Jet-Net en Universum de jaarlijkse Jet-Net & Universum Docentendag in het Museon in Den Haag. Deze dag richt zich op bètadocenten en decanen van alle havo/vwo-scholen in Nederland. De dag bestaat uit plenaire lezingen, een informatiemarkt en workshops. Docenten, organisaties en bedrijven delen hun best & new practices. VHTO verzorgt de workshop Speeddaten met bèta/technische Professionals. Het belang van vrouwelijke rolmodellen. Zo’n 300 bètadocenten en decanen hebben zich voor deze dag aangemeld.

Woensdag 24 juni 2009 wordt de dvd Bèta Weta gelanceerd op de Stenden Hogeschool, afdeling Pabo, in Meppel. De Bèta Weta is een documentaire die hardnekkige vooroordelen over techniek bij meisjes en jongens aan de kaak stelt. De documentaire is gemaakt door studenten van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden en de Stenden Hogeschool. De dvd kan in het basis- en het voortgezet onderwijs worden ingezet; hij gaat vergezeld van een toolkit met informatie, discussiestellingen en opdrachten. Tijdens de lanceringsbijeenkomst zullen twee (oud)studenten van de Rijksuniversiteit Groningen hun onderzoek presenteren; onderzoek naar de effecten van 25 jaar jaar exact-campagnes en onderzoek naar de motivatie van leerlingen om juist wel of juist niet voor een bèta/technische opleiding aan het VMBO te kiezen.

Het thema van de 37ste editie van de SEFI (Société Européenne pour la Formation des Ingénieurs) conferentie is Attracting Young People to Engineering en vindt plaats van 1 tot en met 4 juli 2009 in het World Trade Center in Rotterdam. Alle Nederlandse Hoger technische Onderwijs instituten zijn betrokken bij de organisatie van deze conferentie, waarbij TU Delft en Platform Bèta Techniek fungeren als gastheer. Dit congres is bedoeld voor iedereen die bij hoger technisch onderwijs is betrokken.

SEFI kent diverse werkgroepen, waaronder de werkgroep Women in Engineering (WGWE). Op 3 juli verzorgt VHTO de workshop female role Models make a difference op deze SEFI-conferentie.

De Frauen im Ingenieurberuf (FIB), onderdeel van de Association of German Engineers (BDI), organiseert dit jaar voor het eerst een congres over gender en diversiteit in technologie en wetenschap in Düsseldorf, Duitsland. Het congres komt voort vanuit de gedachte dat dit vraagstuk nog onvoldoende wordt bediscussieerd bij R&D in de industrie en bij onderzoeksbureaus. Hoewel in Duitsland de afgelopen jaren meer aandacht wordt geschonken aan gendervraagstukken, is de situatie van Duitse vrouwelijke ingenieurs en wetenschappers in allerlei opzichten slechter dan die van hun Europese collega’s. Er worden ruim 400 deelnemers uit Duitsland en daarbuiten verwacht.

De board meeting van WiTEC - the European Association for Women in Science, Engineering and Technology (SET) vindt plaats in Sheffield, Groot-Brittannië. VHTO zal hierbij aanwezig zijn.

Het Koninklijk Instituut Van Ingenieurs KIVIA NIRIA reikt elk jaar in november de prijs Ingenieur van het Jaar uit aan diegene die zich duidelijk onderscheidt op het gebied van persoonlijkheid, ondernemerschap en innoverend vermogen. Deze prijs wordt mede mogelijk gemaakt door Ebbinge & Company en het Technisch Weekblad. In 2008 won Saskia Rijtema van Heerema Marine Contractors.