Cijfers meisjes/vrouwen in bèta/techniek
De VHTO ordent en analyseert al geruime tijd cijfers van het CBS, de HBO-raad en de Onderwijsinspectie en zet deze op haar Barometer. Aan de hand van de cijfers van de afgelopen twee cohorten, 2002/2003 en 2003/2004, is te zien dat meer meisjes/vrouwen dan jongens/mannen een opleiding volgen, maar dat er nog erg traditioneel wordt gekozen.
In het vmbo is in de sector techniek slechts 4% een meisje. In het havo is het aandeel meisjes bij het profiel Natuur&Techniek wat groter, in het vwo aanmerkelijk groter. Als meisjes al voor een natuurprofiel kiezen is dat meestal Natuur&Gezondheid; hier is meer dan de helft een meisje.
Het aandeel meisjes in de sector Techniek van het mbo is al jarenlang vrij stabiel, namelijk 10-11%. In het technisch hbo vertoont de instroom van meisjes een dalende tendens (ruim 14% in 2002). In het technisch wo is het aandeel van meisjes al een aantal jaren zo'n 17-18%, terwijl het percentage meisjes in wo natuur stijgt (bijna 35% in 2003). Lees meer

START DELTAPUNT

Deltapunt: in elke programmalijn aandacht voor meisjes/vrouwen
Sinds 1 juli 2004 bestaat er een nieuwe organisatie: Deltapunt, uitvoeringsbureau van het Platform Bèta/Techniek. Dit platform is opgericht om de doelstellingen van het nationale Deltaplan bèta/techniek, in december 2003 opgesteld door de ministeries van OCW, EZ en SZW, te realiseren. De hoofddoelstelling is 15% meer jongeren in bèta/techniekopleidingen en op de arbeidsmarkt in 2010. Deltapunt kent vier programmalijnen: primair onderwijs-eerste fase voortgezet onderwijs, voorgezet onderwijs-hoger onderwijs, beroepsonderwijs en arbeidsmarkt. Daarbij gaat het om aantrekkelijke keuzes, aantrekkelijke opleidingen en aantrekkelijke banen. In het Deltaplan worden herhaaldelijk vrouwen en meisjes genoemd als belangrijk onbenut potentieel. Deltapunt zal dan ook binnen elke programmalijn specifieke aandacht aan meisjes en vrouwen geven. Lees meer

ONDERWIJS

Junior College
Op 24 augustus opende Mark Rutte, staatssecretaris van OCW, officieel het Junior College Utrecht. Dit samenwerkingsverband tussen 12 scholen in het voortgezet onderwijs en de Universiteit Utrecht biedt 5 en 6 vwo'ers met een natuurprofiel een tweejarig bètaprogramma aan. Hoofddoel is om breed getalenteerde en gemotiveerde scholieren een uitdagend bètaprogramma aan te bieden in een bijzondere leeromgeving. Eind augustus zijn, na een uitgebreide selectie, 12 meisjes en 13 jongens gestart met het programma.
Er is gekozen voor een brede en interdisciplinaire aanpak van bètavakken. Een dergelijke aanpak spreekt vooral ook meisjes aan. Jongens en meisjes in de regio kunnen zichzelf, met toestemming van hun school, inschrijven.
Lees meer

Meer info klik hier

Techniek zoekt jou!
ROC de Leijgraaf maakt werk van meisjes en vrouwen in de techniek. Er is een website gemaakt en een folder gedrukt, waarin de jongste vrouwelijke aannemer van Nederland, een vrouwelijke uitvoerder en een studente bouwkunde vertellen hoe hun keuze voor de opleiding tot stand kwam en wat hun aantrekt in de techniek.
Een Promoteam, bestaande uit mannelijke én vrouwelijke studenten bezoekt met een voorlichter van de Leijgraaf vmbo-scholen, waar ze de leerlingen vertellen over hun keuze en hun opleiding. Het Promoteam is ook actief op Open dagen en dergelijke. Het blijkt dat voor vmbo-meisjes een technische opleiding dichterbij komt als sekse- en leeftijdgenoten daarover vertellen en als ze hun eigen vragen aan deze vrouwelijke studenten kunnen stellen. Lees meer

Meer info op www.techniekzoektjou.nl

AANSLUITING ARBEIDSMARKT

Charme van Techniek
Twee van de speerpunten van het Platform Onderwijs-Arbeidsmarkt in de regio Achterhoek zijn het verbeteren van het imago van techniek en het vergroten van de instroom in technische opleidingen. Het platform vindt dat de geringe participatie van vrouwen in de techniek een gemiste kans oplevert. Een groot deel van de beroepsbevolking blijft buiten beeld bij het zoeken naar oplossingen voor dit knelpunt in de regio.
Om hier meer aandacht op te vestigen heeft het platform een brochure samengesteld, Charme van techniek getiteld, waarin de stand van zaken wordt geschetst, knelpunten worden geïdentificeerd en mogelijke oplossingen worden aangedragen. De brochure laat zien dat het tekort aan meisjes in de techniek een integrale aanpak vereist. Er worden good practices aangehaald en aanbevelingen gegeven op het gebied van de voorlichting, het onderwijs en het werkveld. Bedrijven/organisaties, onderwijsinstellingen en ervaringsdeskundigen hebben er een bijdrage aan geleverd.

Aanvragen: Graafschap College, Doetinchem, telefoon 0314.353 554

UIT DE PERS

Snijvlakopleidingen
In het NRC van 4 en 5 september schrijft Martine Zuidweg over snijvlakopleidingen waarin bèta of techniek wordt gecombineerd met een andere discipline zoals biologie, geneeskunde of ontwerpen. Martine Zuidweg betoogt dat de instroom van vrouwen in het hoger technisch onderwijs daalt, ondanks de opmars van 'zachte', mens-gerichte techniekopleidingen. Volgens Zuidweg vormen de vrouwelijke instromers bij deze opleidingen nog steeds een kleine minderheid en hebben snijvlakopleidingen dus niet geholpen.
Jan Geurts, lector pedagogiek van de beroepsvorming aan de Haagse Hogeschool, vindt het te vroeg voor zulke conclusies. Hij was als adviseur van Axis de 'ingenieur' van het herontwerp van technische beroepsopleidingen. Hij merkt op dat sommige hogescholen alleen een nieuw kaftje om hun opleidingen doen, maar inhoudelijk weinig veranderen.
Ook de VHTO verwacht nog veel van snijvlakopleidingen. Wat zich aftekent is dat op hogescholen die ook technische snijvlakopleidingen aanbieden meer meisjes instromen in de sector techniek dan op hogescholen die vooral de meer traditionele, 'harde' techniekopleidingen aanbieden. Verder geldt voor de meeste snijvlakopleidingen dat er meer meisjes instromen dan het gemiddelde van 14,3% in 2003. Technisch onderwijs dat voor een veel grotere groep meisjes aantrekkelijk is, vraagt om een brede aanpak en een lange-termijnplanning. Behalve een aantrekkelijke inhoud van technische (snijvlak)opleidingen zijn ook van groot belang: een aantrekkelijke, gezellige leeromgeving, een goede communicatie met de doelgroep, rolmodellen (vrouwelijke studenten en beroepsbeoefenaars), meer vrouwelijke docenten (bijvoorbeeld gastdocenten), begeleiding/mentoring/coaching en samenwerking met het toeleverend onderwijs en het werkveld.

Exite
Diverse dagbladen en het Jeugdjournaal besteedden in juli aandacht aan Exite, een zomerkamp voor meisjes, georganiseerd door IBM, dat dit jaar voor de derde keer plaatsvond. Van 12-16 juli hebben 30 meisjes op het hoofdkantoor van IBM in Amsterdam ervaren hoe leuk en spannend techniek kan zijn, en dat je veel aan techniek kunt hebben bij het oplossen van allerlei problemen. De meisjes hadden toen net de brugklas of de tweede klas van het havo of het vwo afgerond. IBM probeert deze meisjes door middel van het kamp zover te krijgen dat zij serieus gaan overwegen te kiezen voor het profiel Natuur&Techiek, en daarna voor een technische opleiding en een technisch beroep. Vanwege het succes van de zomerkampen overweegt IBM om in 2005 een tweede Nederlandse Exite-kamp te organiseren op de vestiging in Almere.

Meer info klik hier

OVER DE GRENS

Girls' Day Duitsland, evaluatie 2002/2003
In Duitsland is het al een aantal jaren succesvol: Girls' Day. Elke vierde donderdag in april zetten verschillende bedrijven in alle 16 bondsstaten de deur open om meisjes kennis te laten maken met het technische en het ICT-beroepenveld.
Tijdens deze dag kunnen meisjes praten met vrouwen in leidinggevende posities. De meisjes participeren op actieve wijze en ze worden aangemoedigd om een gedegen opleiding en loopbaan te kiezen, ook op gebieden waar traditioneel vooral jongens voor kiezen.
In Nederland is in april van dit jaar op kleine schaal ook een Girls' Day georganiseerd, op initiatief van Technika 10 en de VHTO. Op 28 april 2005 zal dit evenement hier voor de tweede maal worden georganiseerd, nu op grotere schaal.
De organisatoren van de Duitse Girls' Day hebben de dag van 2002 en die van 2003 uitgebreid geëvalueerd. Lees meer

Meer info www.girlsday.de en www.girlsday.nl

WWW.ICT: Widening Women's Work in Information and Communication Technology
WWW.ICT is een Europees project van het Work and Technology Research Centre (Namen, België), in samenwerking met 6 Europese partners, dat in mei 2004 werd afgerond. Het project had als doel onderzoek te doen naar de verschillende oorzaken van het tekort aan vrouwen in de ICT-branche. Volgens WWW.ICT staat de ICT-branche niet open voor vrouwen.
De directe doelgroepen van dit project waren werkgevers en human resource managers, ook van midden- en kleinbedrijf, loopbaanadviseurs, ontwerpers van trainingsprogramma's in de ICT, vakbonden, vrouwenorganisaties, nationale en Europese instituties die betrokken zijn bij het maken van beleidsmatige gendermainstreaming in de ICT.
Het onderzoek in het kader van WWW.ICT richtte zich voornamelijk op organisatorische structuren, werktijden, arbeidsvoorwaarden, wervingsstrategieën en karakteristieken van ICT banen. Lees meer

Onderwijsverslag 2002/2003
De Onderwijsinspectie wijdt in haar laatste verslag een apart hoofdstuk aan de behoefte aan hoger opgeleide bèta's en technici. In dat hoofdstuk wordt ook aandacht besteed aan het 'meisjestekort' in Nederland. In het buitenland is de populariteit van de bètavakken veel groter dan hier. En in Zweden en Groot-Brittannië bijvoorbeeld is het aantal afgestudeerde vrouwelijke bèta's in de leeftijd van 20-29 jaar bijna tweemaal zo groot als in Nederland. Conclusie van de inspectie is dat het in ons land bestaande verschil in leerkeuzes tussen jongens en meisjes zo groot is dat het niet kan worden verklaard in termen van aanleg, en dat het dus te beïnvloeden is.
Meisjes moeten volgens de inspectie meer worden aangemoedigd om voor bèta of techniek te kiezen, zowel in een vroeg stadium, vóór de profielkeuze, als daarna. Lees meer

Meer info klik hier

Boltjes, voorbeeldonderwijs
Het promotieonderzoek Voorbeeldig onderwijs van Elise Boltjes (2004) heeft de afgelopen maanden veel aandacht gekregen in de onderwijswereld. Volgens Boltjes kiezen weinig meisjes voor exacte vakken, omdat de manier van leren en lesgeven hun niet aanspreekt. Voorbeeldgestuurd onderwijs kan hierin verandering brengen. Het is een vorm van het nieuwe leren, waarbij vragen van de leerling centraal staan. Competentiegericht onderwijs, projectonderwijs en probleemgestuurd onderwijs zijn ook vormen van het nieuwe leren. Voorbeeldgestuurd onderwijs heeft echter als voordeel dat het gemakkelijk binnen klassikaal onderwijs kan worden toegepast. Lees meer

Bestellen: www.voorbeeldgestuurdonderwijs.nl

Ruim baan voor meisjes en vrouwelijk talent
Kort voordat Axis haar deuren sloot heeft zij in samenwerking met de VHTO een rondetafelgesprek georganiseerd voor experts uit het onderwijsveld, de overheid en het bedrijfsleven. Een van de aanbevelingen van deze bijeenkomst op 27 mei was om in alle programmalijnen van het op te richten Deltapunt aandacht te besteden aan het betrekken van meer meisjes en vrouwen bij bèta en techniek, bijvoorbeeld door het organiseren van expertmeetings.
Concrete acties om meer meisjes en vrouwen te bereiken zijn te vinden in de publicatie Ruim baan voor vrouwelijk talent; meer meisjes en vrouwen naar bèta & techniek, eveneens een coproductie van Axis en de VHTO. Het boekje volgt de hoofdlijnen van het kort daarvoor verschenen Deltaplan bèta/techniek, namelijk aantrekkelijke keuzes, aantrekkelijke opleidingen en aantrekkelijke loopbanen. Het laat zien wat het onderwijs, het bedrijfsleven, de overheid en intermediaire organisaties kunnen doen om bèta- en technische sectoren, profielen, opleidingen en functies aantrekkelijker te maken voor meisjes en vrouwen. Het boekje biedt ook praktische handvatten zoals checklists, tips en good practices.

Bestellingen (tegen verzendkosten) www.vhto.nl, ga naar 'publicaties'

AGENDA

Elfstedentoer Vrouw & Techniek
Dinsdag 5 oktober 2004, Breda
Techno-onderneemster Grace Boldewijn, lid van het Ambassadeursnetwerk heeft het initiatief genomen tot een landelijke actie 'Elfstedentoer Vrouw & Techniek'. De actie wordt op 5 oktober in het Chassé Theater in Breda gepresenteerd. Er zijn plannen voor verschillende evenementen, een promotoer, diversiteitstrainingen, een innovatief webpodium en een VIP-netwerk (rolmodellen).

Zie ook www.ambassadeursnetwerk.nl

Meer info en aanmelden voor 5 oktober: www.milieutec.net

Open School Technika 10
zaterdag 9 oktober 2004
De Open School Technika 10 biedt volwassenen regelmatig praktische, ééndaagse cursussen. Deelnemers kunnen zich bezighouden met basistechnieken hout- en metaalbewerking, APK van hun fiets en het werken met elektriciteit en sensoren tot het bouwen van webpagina's, het ontmantelen van een computer en veilig internetten.
De Open School is er voor iedereen: docenten, Technika 10-vrouwen, medewerkers in de kinderopvang, ouders, Pabo-studenten, maar ook voor mensen die het gewoon leuk vinden de eigen technische kennis en vaardigheden bij te spijkeren of die de eerste schreden op dit gebied willen zetten. Voor de meeste cursussen is geen voorkennis nodig.

Meer info en aanmelding klik hier

NIOC, tweedaags congres over en ontmoetingsplaats voor informaticaonderwijs
woensdag 3 en donderdag 4 november 2004, Groningen
Dit jaar is het thema van het NIOC-congres 'informaticadocent & multi channel learning'. Ook biedt het programma aandacht aan meisjes en informatica, zoals Voorbeeldgestuurd informaticaonderwijs voor meisjes, door Elise Boltjes van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden (zie ook elders in dit e-zine) en Informatica als aantrekkelijk toekomstperspectief voor meisjes (en jongens) door Ineke Knol van de ICA (Informatica Communicatie Academie, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen) en Gertje Joukes van de VHTO.

Meer info en aanmelden: www.nioc.nl

Dit e-zine is samengesteld met financiële ondersteuning van het Ministerie van OCW.

Heeft u suggesties, commentaar, ideeën? Laat het ons weten vhto@vhto.nl