CIJFERS

Extra aandacht voor meisjes & bèta/techniek loont
Extra aandacht voor meisjes bij hun schoolloopbaankeuzes heeft duidelijk effect. Dat blijkt bijvoorbeeld uit cijfers over de profielkeuze op vo-scholen die hebben deelgenomen aan het Universum Programma van het Platform Bèta Techniek. Op Universum-scholen die met VHTO samenwerken kiezen zowel vwo- als havo-meisjesleerlingen vaker voor een natuurprofiel (Natuur&Techniek of Natuur&Gezondheid) dan op scholen die niet met VHTO werken. Zo is op Universum-scholen (eerste tranche) het percentage havo-meisjes dat in 2007 koos voor een natuurprofiel met 48,3% toegenomen t.o.v. twee jaar daarvoor (van 21,1% naar 31,3%). Het percentage havo-jongens dat in 2007 koos voor een natuurprofiel is eveneens toegenomen, maar in veel mindere mate, nl. met 15,8%. In het vwo is in dezelfde periode het percentage meisjes toegenomen met 11,3% (van 47,6% naar 53%), en het percentage jongens met 2,3%. Dat op het vwo de toename van meisjes geringer is, komt doordat vwo-meisjes al vaker dan havo-meisjes kozen voor een natuurprofiel.
Bron: Platform Bèta Techniek

Nieuw onderzoek wijst uit: aantal meisjes met NT vervijfvoudigd
Uit nieuw onderzoek van van ITS Nijmegen blijkt, volgens onderzoekster Annemarie van Langen, dat het aantal meisjes dat kiest voor het profiel Natuur&Techniek (NT) sinds vorig jaar maar liefst is vervijfvoudigd. Ook het aantal jongens met het profiel NT is flink gestegen. Volgens van Langen komt dat door de vernieuwing van de profielen die vorig jaar is ingegaan. Meisjes die iets voelen voor een natuurprofiel kiezen vanouds vaker voor NG (Natuur&Gezondheid) dan voor NT. Veel meisjes met NG kiezen nu natuurkunde als keuzevak erbij. Omdat veel vwo-meisjes een studie geneeskunde op het netvlies hebben, waarvoor natuurkunde verplicht is, wordt dit vaak door de school aangeraden. Scholen verplichten deze leerlingen dan meestal ook een zwaardere variant van wiskunde te kiezen. Daardoor volgen deze meisjes ongemerkt een dubbel profiel: zowel NG als NT. Voor een deel van de jongens geldt het omgekeerde. Jongens die gekozen hebben voor NT en die biologie als keuzevak erbij doen, hebben zowel het profiel NT als NG.
Omdat leerlingen met een dubbel profiel door hun school meestal worden ingedeeld bij het profiel dat zij in eerste instantie hebben gekozen, blijven die dubbele profielen veelal ‘verborgen’. Zo komt deze grote toename van meisjes met NT niet naar voren uit bijv. cijfers van het CBS, dat zich baseert op cijfers die de scholen aanleveren.
De resultaten van dit recente ITS-onderzoek zullen rond de jaarwisseling beschikbaar zijn. Meer hierover in een volgend e-zine.

ONDERWIJS

Minister Plasterk geeft startschot 'Meisjes en Techniek'
Op woensdag 29 oktober 2008 heeft minister Plasterk het officiële startschot verricht van 'Meisjes en Techniek', een gezamenlijke actie van het Ministerie van OCW/Directie Emancipatie, Platform Bèta Techniek en VHTO. Deze actie moet ervoor zorgen dat veel meer meisjes een bèta/technische richting en vervolgopleiding kiezen. De activiteiten in het kader van deze projecten zijn gericht op havo, vwo, vmbo en mbo. Het Platform Bèta Techniek krijgt de komende drie jaar in totaal 3 miljoen euro subsidie voor de uitvoering van de projectplannen en legt hier zelf nog eens 1 miljoen euro bij.
Lees meer

Focus op talentvolle meisjes in mbo-techniek’ van start
Op 30 oktober 2008 vond in Stadskasteel Oudaen in Utrecht de Kick-off plaats van het project ‘Focus op talentvolle meisjes in mbo-techniek!’ Dit project maakt deel uit van de actie ‘Meisjes en techniek’. Doel van ‘Focus op…’ is een grotere in-, door- en uitstroom van meisjes in mbo-techniek te realiseren.
Lees meer

Eenderde van alle havo/vwo-scholen gestart met NLT
Bijna 200 havo/vwo-scholen zijn dit schooljaar begonnen met het nieuwe bètavak Natuur, Leven en Technologie (NLT). NLT - waarin verschillende bètavakken samenkomen - is een belangrijke vernieuwing in het bètaonderwijs. NLT moet de samenhang tussen de verschillende bètavakken versterken en het bètaonderwijs aantrekkelijker te maken voor leerlingen. Bovendien moet het vak het bètaonderwijs in de tweede fase beter laten aansluiten op ontwikkelingen in samenleving, wetenschap en technologie. NLT is profielkeuzevak voor leerlingen met een N-profiel. VHTO verwacht dat dit nieuwe vak vooral ook meisjes zal aanspreken en de N-profielen voor meisjes aantrekkelijker kan maken.
Bron: Platform Beta Techniek

VHTO-aanbod HBO-Sprint
Van januari tot en met september dit jaar heeft VHTO vrijwel alle hogescholen met bèta/technische opleidingen bezocht. Bij die gelegenheid heeft VHTO samen met de Sprint-coördinator, opleidingsdirecteuren/teammanagers, instroommanagers/aansluitingscoördinatoren/accountmanagers, docenten en communicatieadviseurs op deze hogescholen een genderscan uitgevoerd m.b.t. de genoemde opleidingen. Op grond van de resultaten van die genderscan heeft VHTO voor elke hogeschool een plan van aanpak geschreven om meer meisjes in de betreffende opleidingen te laten in-, door en uitstromen.
Alle aandachtspunten, achtergrondinformatie, tips en good practices zijn samengevat in het document Genderkennis.doc. Het eerste exemplaar van dit document is tijdens de Science and Technology Summit 2008 aangeboden aan de heer W. van Oostrom, voorzitter van de Auditcommissie HBO-Sprint. Behalve de hogeschoolspecifieke plannen van aanpak kan deze Genderkennis.doc de hogescholen behulpzaam zijn bij gendermainstreaming van het beleid en bij tijdelijk specifiek meisjesbeleid, met als doel de instroom, doorstroom en uitstroom van met name vrouwelijke bèta/techniekstudenten te vergroten.

Universitaire pabo trekt (nog) niet meer jongens
In september is een eerste lichting van 52 studenten in Utrecht begonnen aan een academische pabo-opleiding (leraren basisonderwijs). De nieuwe opleiding is een combinatie van de hbo-opleiding leraar basisonderwijs (pabo) aan de Hogeschool Utrecht en de bacheloropleiding onderwijskunde aan de Universiteit Utrecht. Is de m/v-verhouding op deze academische pabo beter in balans dan op de traditionele pabo?
Lees meer

ARBEIDSMARKT

Femme Metaal en de Week van het Vrouwelijk Talent
Van 6 tot en met 10 oktober vond de ‘Week van het Vrouwelijk Talent’ plaats. Deze week was een onderdeel van Femme Metaal-campagne van OOM, het opleidings- en ontwikkelingsfonds voor de metaalbewerking en wordt uitgevoerd door VHTO. Met Femme Metaal wil OOM meisjes en vrouwen werven én behouden voor technische en managementsfuncties in de metaalbewerking.
Doel van de week van het vrouwelijke talent was om meer technisch opgeleide vrouwen enthousiast te maken om zich in te zetten bij interactieve voorlichtingen in het voortgezet onderwijs, en om hun werkgevers te stimuleren hen te faciliteren voor hun voorlichtingswerk. Zo stond maandag 6 oktober voor 60 tweedejaars vmbo-meisjes op scholengemeenschap de Goudse Waarden in Gouda in het teken van meisjes/vrouwen en metaalbewerking. De meisjes konden o.a. speeddaten met vakvrouwen en studentes die voor metaalbewerking hebben gekozen. Daarnaast konden ze zelf leuke dingen van metaal maken.

Diversiteit bij Shell
Shell heeft diversiteit, en dan met name het aannemen en laten doorstromen van vrouwen in midden- en hogere managementfuncties, hoog op de agenda geplaatst. Bij Shell stroomt gemiddeld zo’n dertig procent vrouwen in en dat is in vergelijking met andere (internationale) bedrijven in deze branche vrij hoog. Een van de doelen die zij stelt in een onlangs opgestelde nota over diversiteit is dat het bedrijf 20% vrouwen wil in het senior management. Werknemers in midden- en hoger management worden getraind om diversiteit als kwaliteit te herkennen en te waarderen. Bovendien wil Shell mede door het Women’s Career Development Program vrouwen stimuleren om te solliciteren naar hogere functies, juist die vrouwen die altijd denken dat ze toch niet aan het gevraagde profiel voldoen.
Lees meer

OVER DE GRENS

Waarom meisjes niet voor wiskunde, natuurkunde en scheikunde kiezen
‘Meisjes zijn gewoon minder geïnteresseerd in vakken als wiskunde, natuurkunde en scheikunde. Zij zijn beter in talen en geschiedenis, vakken waarvoor je veel uit je hoofd moet leren’. Het is geen citaat, maar het zou een citaat kunnen zijn van een docent, decaan of ook van een ouder. De overtuiging dat de interesse en het talent voor exacte vakken biologisch gedetermineerd is, viert nog altijd hoogtij, vooral in Nederland. Zouden we namelijk zeggen dat dit te maken heeft met de Nederlandse cultuur, dan moeten we naar onszelf kijken en dat doen we natuurlijk liever zo min mogelijk.
Meisjes hebben minder zelfvertrouwen op het gebied van exacte vakken dan jongens. Hoe komt dat? Praten ze dat zichzelf aan of is dat iets wat ze vanaf jongs af aan impliciet meekrijgen? Dr. Nadya Fouad, een onderwijspsychologe van de Universiteit van Wisconsin, stelt dat het zelfvertrouwen van meisjes in exacte vakken sterk wordt beïnvloed door hun ouders en docenten. Uit het onderzoek van Fouad blijkt zelfs dat het zelfvertrouwen van meisjes bij exacte vakken belangrijker is dan hun interesse voor exacte vakken. Als zij dus positief gestimuleerd worden in hun zelfvertrouwen op dit gebied, zullen zij eerder op basis van deze motivatie voor deze vakken kiezen dan op basis van interesse. Volgens Fouad zijn de eerste jaren in het primaire onderwijs cruciaal voor het opbouwen of afbreken van zelfvertrouwen van meisjes in rekenen-wiskunde (cijferen, hoofdrekenen e.d.). Fouad concludeert dit aan de hand van een driejarige studie over meisjes en jongens en hun zelfvertrouwen ten aanzien van exacte vakken.
‘De correlatie tussen zelfvertrouwen en interesse is zeer sterk’, geeft Fouad aan. ‘Als leerlingen het gevoel hebben dat ze het aankunnen, neemt hun belangstelling ook toe.’ De onderzoeksresultaten laten zien dat interesse in exacte vakken welk degelijk maakbaar is en dat docenten en ouders hier, onbewust en bewust, veel invloed op kunnen uitoefenen. Het onderzoek laat zien dat er verschillen tussen jongens en meisjes bestaan in verschillende leeftijdscategorieën. De ondersteuning van de ouders in het zelfvertrouwen en hun verwachtingen blijken zowel voor meisjes als voor jongens in de lagere en hogere klassen van het voortgezet onderwijs zeer belangrijk. Voor meisjes in het primaire onderwijs blijkt de betrokkenheid van docenten en een positieve ervaring met hen zeer relevant te zijn ter bevordering van het zelfvertrouwen in exacte vakken. Ook bevestigt het onderzoek aloude stereotiepe denkbeelden van jongens en meisjes; namelijk dat meisjes denken dat docenten vinden dat jongens beter zijn in exacte vakken. Nadya Fouad werkt momenteel aan een meer uitgebreide publicatie over dit onderzoek, dus wellicht in een volgend e-zine meer hierover.

UIT DE MEDIA

Realistisch rekenen niet goed voor meisjes?
De laatste maanden vindt er in de media een felle discussie plaats over falen of succes van het zogenaamde realistisch rekenen (schatten, een idee hebben van realistische maten en gewichten, meerdere oplossingsstrategieën). Jongeren zouden niet goed meer kunnen cijferen en dat zou – volgens een bepaalde groep experts – liggen aan de realistisch rekenmethode, die vanaf 1984 in ons land in het basisonderwijs is ingevoerd. Deze experts zijn voorstander van ouderwets of mechanistisch rekenen (standaardprocedure/stappenplan, één oplossingsstrategie). Andere experts zijn juist weer warme pleitbezorgers van het realistisch rekenen, zoals blijkt uit een ingezonden brief van 18 (emeritus-)hoogleraren in NRC van 27 oktober 2008.
Uit internationaal onderzoek blijkt dat Nederlandse meisjes significant (iets) minder goed presteren bij in rekenen-wiskunde dan jongens. Dat zou meisjes wel eens op achterstand kunnen zetten als het gaat om een schoolloopbaan in de richting van bèta/techniek.
Lees meer

Jongens- en meisjesdingen
Begin 2005 veroorzaakte een opmerking van de president van Harvard University (VS), Larry Summers, voor groot tumult. Summers beweerde toen dat aangeboren verschillen tussen mannen en vrouwen ten grondslag zouden liggen aan het geringere succes van vrouwen in de wiskunde, de exacte en de natuurwetenschappen. NRC vermeldde dit op 12 oktober 2008 weer eens in een artikel in haar wetenschapsbijlage, dat ging over aangeboren voorkeuren van jongens en meisjes voor bepaald speelgoed. Uit allerlei onderzoek blijkt dat jongens wel een aangeboren voorkeur hebben voor jongensspeelgoed, maar meisjes niet voor meisjesspeelgoed. Meisjes hebben dus niet een aangeboren afkeer van jongensdingen, concludeert NRC (wel wat kort door de bocht). Meisjes met een aangeboren afwijking waardoor zij veel mannelijk hormoon produceren houden veel meer van jongensspeelgoed en ruwe spelletjes en hebben ook een beter ruimtelijk inzicht dan hun ‘gewone’ zussen, zelfs als ze cultureel en sociaal als meisje worden opgevoed. Voorkeuren kunnen overigens wel worden versterkt door sociale en culturele invloeden. Omdat meisjes weinig voorkeur hebben voor meisjes- of jongensspeelgoed, zouden meisjes gemakkelijker kunnen leren dat jongensdingen leuk zijn, dan dat jongens leren dat meisjesdingen leuk zijn.

AGENDA

NOVEMBER

VeDoTech-conferentie
De 20ste VeDoTech-conferentie heeft als thema 'Het bedrijfsleven aan zet'. Aan dat thema wordt invulling gegeven door plenaire sprekers, een leermiddelenmarkt, workshops en een paneldiscussie. VHTO verzorgt een workshop over meisjes en techniek.
Datum: 21 en 22 november 2008
Locatie: Congreshotel De Werelt, Lunteren
Bestemd voor:Docenten techniek die zijn aangesloten bij vereniging VeDoTech
Informatie en aanmelden: www.vedotech.nl

DECEMBER

Jubileum VHTO
Dit najaar bestaat VHTO 25 jaar. Daarom vindt er op 1 december 2008 in Den Haag een jubileumconferentie plaats onder de noemer: ‘Changez! Maak nú plaats voor vrouwen in bèta, techniek en ict’. In de conferentie wordt zowel terug- als vooruitgekeken. Want waar het nu vooral om gaat is: wat moet er de komende jaren nog gebeuren om meer vrouwen aan het werk te krijgen in bèta, techniek en ict? Met die vraag in het achterhoofd zal SER-voorzitter A.H.G. Rinnooy Kan de bijeenkomst openen. Daarna zullen vooraanstaande vertegenwoordigers van de vakbeweging, het bedrijfsleven en het onderwijs over deze vraag aan het woord komen. Bovendien zal er met mensen van het eerste uur uit de bestaansgeschiedenis van VHTO, maar ook met vertegenwoordigers van de jongste generatie, worden stilgestaan bij hun ervaringen in de bèta, techniek en ict toen en nu.
Datum: 1 december 2008
Tijd: 13.30u - 16.30u
Locatie: Sociëteit De Witte, Den Haag
Informatie en aanmelden: www.vhto.nl

WEBLINKS

www.vrouwenwetenschap.nl
Deze website bevat alle resultaten van het Equal-project ‘Participatie van vrouwen als prioriteit voor wetenschap’: strategieën, instrumenten en ideeën. Verder statistieken over vrouwen in de wetenschap en hun (onder-) vertegenwoordiging in hogere en bestuurlijke functies in de wetenschappelijke wereld, good practices, achtergrondliteratuur, weblinks, dossiers, deskundigen enz. ‘Participatie van vrouwen…’ was een project van het IIAV en het Centrum voor Gender en diversiteit van de Universiteit Maastricht.

www.epws.org
Het European Platform of Women Scientists roept (vrouwelijke) wetenschappers op haar vragenlijst over innovatie in te vullen. EPWS wil de resultaten inbrengen in overleg over het EU-onderzoeksbeleid. Verder o.a. op deze site: De Deense Britte Thomsen, lid van het EU-parlement, heeft, met input van vrouwelijke wetenschappers, een rapport geschreven over ‘Women and Science’, waarin vele good practices voor het aantrekken en behouden van vrouwen voor een wetenschappelijke loopbaan. Het volledige rapport kan hier worden gedownload.

COLOFON
VHTO, Landelijk expertisebureau meisjes/vrouwen en bèta/techniek
T 020 888 4220
E vhto@vhto.nl
W www.vhto.nl
Foto: Jos Poeder, Delft

Dit e-zine is samengesteld met financiële ondersteuning van het Ministerie van OCW.

Heeft u suggesties, commentaar, ideeën? Laat het ons weten via vhto@vhto.nl