Het onderbenutte bètatalent van meisjes in Nederland
In het onlangs gepubliceerde onderzoek Het onderbenutte bètatalent van VWO-leerlingen wordt speciale aandacht besteed aan meisjes en de vraag waarom zij niet voor een natuurprofiel kiezen. De zogenaamde onderbenutters van bètatalent zijn leerlingen die in de onderbouw van het voortgezet onderwijs blijk hebben gegeven van een talent voor exacte vakken, maar die vervolgens toch geen bijpassend natuurprofiel hebben gekozen. In de analyse van het onderzoek gaat het om de vraag in welke opzichten de onderbenutters van bètatalent zich onderscheiden van de benutters. Dit zijn de leerlingen met een vergelijkbaar talent die wel voor een bijpassend natuurprofiel hebben gekozen. Dit onderzoek draagt bij tot inzichten in de wijze waarop onder andere meisjes met een onderbenut bètatalent kunnen worden gestimuleerd om dit talent beter in te zetten.

De mate van het bètatalent van leerlingen is bepaald aan de hand van het gemiddelde rapportcijfer voor de vakken wiskunde, natuurkunde en scheikunde van 3vwo. Volgens de onderzoekers is een nadeel van deze methode dat deze cijfers niet alleen het bètatalent aangeven, maar ook iets zeggen over de ijver en motivatie van de leerling. Er is sprake van bètatalent voor Natuur en Techniek (N&T) als een leerling een gemiddelde van 7,5 of hoger scoorde. Voor een talent voor het profiel Natuur en Gezondheid (N&G) gold een gemiddelde van een 6,5, maar niet hoger dan een 7,5. Uit cijfers blijkt dat 43% van alle meisjes en 31% van alle jongens hun bètatalent niet optimaal benutten. Bij de meisjes wordt dit hogere percentage verklaard door het feit dat zij presteren conform een Natuur en Techniek-profielkeuze, maar kiezen voor Natuur en Gezondheid.

Voor de meisjes die goed genoeg presteerden om voor het profiel N&G te kiezen, maar uiteindelijk voor een maatschappijprofiel kozen, worden verschillende redenen aangegeven. Een negatief advies van ouders ten aanzien van het N&G-profiel en een negatief advies van de school voor het eindexamenvak natuurkunde blijken belangrijke beslissende factoren te zijn van deze keuze. Dit zijn eveneens redenen waarom de VHTO in het Universum Project in samenwerking met scholen voor voortgezet onderwijs zich niet alleen richt op voorlichting voor meisjes, maar ook op ouders en docenten. Bij meisjes die presteerden conform het profiel N&T, maar die kozen voor een maatschappijprofiel, spelen een lage interesse voor een vervolgopleiding in de bètatechniek en een lage inschatting van het nut van natuurkunde een belangrijke rol. Meisjes die N&T aankunnen, maar kiezen voor N&G, laten hun keuze bepalen door een hogere interesse voor een vervolgopleiding in de zorgsector en een negatief advies van ouders ten aanzien van N&T.

Van Langen en Vierke concluderen dat specifieke interesses van leerlingen voor vervolgopleidingen en beroepskenmerken een doorslaggevende rol spelen bij de profielkeuze. Een betere benutting van bètatalent is afhankelijk van beïnvloeding van die interesses. Bij beleid zou volgens de onderzoekers speciale aandacht aan meisjes moeten worden besteed, omdat meisjes relatief vaker dan jongens geneigd zijn bètatalent niet te benutten. Goede voorlichting omtrent vervolgopleidingen en beroepen in de bètatechniek, met name voor meisjes, blijkt om deze reden belangrijk te zijn. Volgens de onderzoekers ontwikkelen leerlingen voorkeuren voor keuzes zonder veel notie te hebben van de concrete inhoud en beroepsmogelijkheden van bètatechnische opleidingen. Aantrekkelijke studie- en beroepsvoorlichting kan een bijdrage leveren aan het wegnemen van vooroordelen en stereotiepe denkbeelden over bètatechniek en kan tevens andere interesses van meisjes aan het licht brengen.

A. van Langen en H. Vierke, Het onderbenutte bètatalent van vwo-leerlingen, ITS, Nijmegen, december 2006

Dit e-zine is samengesteld met financiële ondersteuning van het Ministerie van OCW.

Heeft u suggesties, commentaar, ideeën? Laat het ons weten via vhto@vhto.nl