Uitgelicht project: Beeldenbrekers

31 januari 2022

Uitgelicht project: Beeldenbrekers 

Hoe ouder kinderen worden, hoe sterker kinderen een bepaalde beroep associëren met een man of een vrouw. Die genderbepaalde associatie heeft gevolgen voor de latere studie- en beroepskeuze. Met het project Beeldenbrekers wil VHTO genderstereotypen doorbreken die rondom technische beroepen hangen, zegt Tess Schoneveld, projectmanager van het project. 

Wat is Beeldenbrekers? 

“Beeldenbrekers zijn gratis gastlessen over technische beroepen in het primair onderwijs. Tijdens een Beeldenbrekersles breken we het beeld dat heerst dat techniek voor mannen is, door een vrouw te laten zien en te laten vertellen over haar technische rol. Het eerste deel van een Beeldenbrekersles bestaat uit een tekenles waar de kinderen het beroep tekenen van de professional die later op bezoek komt. De kinderen weten niet dat een vrouwelijke technische professional komt vertellen over het beroep. In het tweede deel van de les komt de vrouw binnen en vertelt ze over haar beroep. 
We hebben in 2021 137 Beeldenbrekerslessen georganiseerd. Dat zijn fysieke lessen geweest, maar ook online lessen. Bij een online les kan een rolmodel inbellen, maar scholen kunnen er ook voor kiezen een van de beroepenfilmpjes van onze rolmodellen te laten zien.” 

Meer info: Een belangrijke inspiratie voor de ontwikkeling van de Nederlandse interventie vormde het Engelse project Redraw the Balance (zie hier het filmpje). Voor de uitrol van Beeldenbrekers is onderzoek gedaan naar vroege stereotypering.

Wat heb je gezien bij de Beeldenbrekerslessen die je hebt bijgewoond? 

“Hoewel de kinderen vaak mannen tekenen, merk ik niet per se een verbaasde reactie als het rolmodel binnenkomt. Die komt er wel als het rolmodel vraagt of ze op de tekeningen lijkt. Dan realiseren de kinderen dat dat niet zo is, omdat ze een man hebben getekend.  
Hoewel kinderen de verbaasde reactie niet laten zien, gaan ze onbewust wel een technisch beroep ook aan een vrouw koppelen. En dat is natuurlijk wat we graag willen zien. 
Ik heb lessen gezien die werden gegeven aan een kleuterklas, groep 3 en een groep 6. Hoe ouder kinderen worden, hoe meer mannen er worden getekend. Bij de kleuterklas tekenden zowel de jongens als de meisjes een vrouw, in hogere groepen alleen de meisjes.  
De reactie die we vaak krijgen, is dat deze lessen niet geschikt zouden zijn voor kleuters. Zij hebben na de les nog steeds geen beeld bij het beroep. Maar dat is niet erg, het is geen probleem dat een kleuter niet precies begrijpt wat iemand doet, het doel dat ze een technisch beroep koppelen aan vrouw dat is het belangrijkste. Kleuters zijn namelijk nog bezig met het vormen van een bepaalde associatie van een mannen- of een vrouwenberoep, we hoeven daar nog geen beeld om te keren. Bij een groep 6 moet het beeld dat er al is – namelijk dat techniek voor mannen is – al worden herdefiniëerd en dat is veel lastiger om te doen.” 

Waarom doen scholen mee met Beeldenbrekers? 

“Scholen vinden het leuk dat iemand anders in de klas komt om meer te vertellen over een beroep. Wat ik zie, is dat ze het vaak koppelen aan een beroepenthema, een techniekthema, of een week van de techniek. 
Veel scholen doen na de eerste keer ook weer een volgende keer mee. Dat vind ik leuk om te zien. En we merken dat het leuk is als scholen met meerdere klassen meedoen, bijvoorbeeld in dezelfde week of in dezelfde maand. Vaak gebeurt dat tijdens een beroepen- of techniekweek. Voor ons werkt dat ook prettig, want dan kan een rolmodel in meerdere groepen na elkaar een gastles geven.” 

Wat is de rol van VHTO in dit project? 

“Wij matchen een school met een rolmodel en we zorgen dat de kwaliteit van de gastles gewaarborgd is.  
Soms krijgen we van scholen de vraag om een rolmodel te zoeken gerelateerd aan een bepaald thema en dat proberen we dan te faciliteren. We hebben instructies voor het rolmodel en een lesbrief voor de docent. In die lesbrief staat hoe de tekenles werkt en dat je bijvoorbeeld niet al moet weggeven dat een vrouw op bezoek komt.  
We zijn altijd beschikbaar voor hulp. Soms vragen rolmodellen hoe wij hun beroep zouden omschrijven als kinderberoep of ze vragen of het filmpje dat ze willen laten zien geschikt is.” 

Je hebt het over thema’s. Heb je advies voor scholen waar ze de Beeldenbrekersgastlessen kunnen inzetten? 

“Eigenlijk elk thema dat te maken heeft met beroepen, met gender, met wetenschap of met techniek. We hebben gastlessen verzorgd tijdens een week over machtige media en nu zoeken we rolmodellen in het kader van het thema Kermis. Het gaat dan over een beroep dat met licht of geluid te maken heeft. We doen ons best om een passend rolmodel te zoeken, dat lukt niet altijd. Het helpt wel als je het thema iets breder maakt – zoals nu met het thema Kermis – dan vinden we altijd wel een haakje bij een beroep.” 

Meer weten over Beeldenbrekers? Ga naar de projectwebsite. Je kunt hier jouw school of klas aanmelden voor een gastles.