VHTO BLOGT | 6 | DigiLeerKracht

03 juli 2019

‘Leerkrachten spelen een belangrijke rol bij het aanleren van goede digitale vaardigheden bij leerlingen’

Programmeeronderwijs neemt een steeds centralere rol in, in het basisonderwijs. Deze ontwikkeling vraagt nieuwe vaardigheden van leerkrachten. Want hoe gebruik je digitale middelen in je lessen? Wat is computational thinking? En hoe leer je je leerlingen digitale vaardigheden en programmeren? DigiLeerKracht is een scholing van VHTO voor leerkrachten in het basisonderwijs die deze en andere vragen beantwoordt en leerkrachten voorbereidt om zelf programmeeronderwijs te geven.

Felienne Hermans en Pauline Maas zijn vanaf het begin bij DigiLeerKracht betrokken en hebben een passie voor programmeeronderwijs. Felienne is Universitair hoofddocent aan de Universiteit Leiden en doet wetenschappelijk onderzoek naar programmeeronderwijs. Pauline heeft jarenlange ervaring met programmeren en onderwijs en is onder andere directeur van de Stichting CodeKlas. Pauline en Felienne vertellen meer over het belang van digitale vaardigheden, computational thinking en hun ervaring met DigiLeerKracht.

Waarom is het zo belangrijk dat leerlingen en leerkrachten in het basisonderwijs meer leren over digitale vaardigheden?
Felienne: ‘Eigenlijk zijn er drie redenen waarom dit zo belangrijk is: beroepsperspectief, participatie in de samenleving en creativiteit. Bij steeds meer beroepen spelen digitale vaardigheden een rol en ook in de samenleving zie je dat alles steeds meer digitaal wordt. Daarnaast kan je je met programmeren ook creatief uiten. Hoe eerder je de ontwikkeling van digitale vaardigheden van kinderen kan stimuleren hoe beter want zo voorkom je dat ze een achterstand oplopen.’

Pauline: ‘Ja, dat klopt. Het is heel belangrijk om kinderen al op jonge leeftijd in aanraking te laten komen met computers en programmeren. Op latere leeftijd zeggen kinderen namelijk al snel ‘dit kan ik niet’. Meisjes in het bijzonder. Daarbij is het heel belangrijk dat kinderen goed om leren gaan met alle mogelijkheden op het gebied van ICT. Als samenleving denken we te snel dat kinderen dat wel weten, dat ze het zichzelf wel aanleren. Maar uit de praktijk blijkt dat dit genuanceerder ligt. Leerlingen weten vaak helemaal niet hoe zij deze middelen het beste kunnen inzetten. Leerkrachten moeten hier bewust van zijn en spelen een belangrijke rol bij het aanleren van goede digitale vaardigheden bij leerlingen.’

F: ‘En om kinderen te bereiken, moet je leerkrachten eerst opleiden. Tijdens de scholing van DigiLeerKracht krijgen de leerkrachten uitleg over digitale vaardigheden, computational thinking en gaan zelf aan de slag met programmeren in Scratch. Maar niet alleen dat, we laten ze ook zien hoe zij deze vaardigheden vervolgens in hun lessen kunnen gebruiken.’

Wat is computational thinking?
P: ‘Ik zeg altijd dat het een soort van digitaal knutselen is. Veel van de huidige maatschappelijke vraagstukken zijn te complex om zonder technologie op te lossen. Bij computational thinking probeer je te bedenken hoe je de computer kan inzetten bij het oplossen van een probleem. Simpel gezegd is computational thinking een manier van denken waarbij je een vraagstuk opdeelt in variabelen die je in een computer kan invoeren. De computer analyseert vervolgens de data en helpt je bij het vinden van een oplossing. Programmeren is een onderdeel van computational thinking.’

Hoe leer je dit aan leerlingen?
P: ‘Als je jonge kinderen in het basisonderwijs wilt leren programmeren is het belangrijk dat je alles heel concreet houdt. Vaak begin je ook niet meteen op een computer. Een docent introduceert begrippen stap voor stap. Gewoon op de ouderwetse manier, met pen en papier. Pas later, wanneer deze begrippen al wat meer bekend zijn, introduceer je computers en ga je daarmee aan de slag.’

F: ‘Het programma Scratch is heel handig om kinderen de basis van programmeren te leren. Tijdens de DigiLeerKracht-scholingen gaan de leerkrachten zelf aan de slag met Scratch. Zo krijgen ze het vertrouwen dat ze dit in de klas ook zelf kunnen gaan doen. We besteden ook veel aandacht aan de didactiek van programmeren. We bespreken hoe je als leerkracht programmeren kan uitleggen, hoe je omgaat met vragen. Maar ook hoe je het digibord handig inzet, dat soort dingen.’

Hoe vinden jullie het om een DigiLeerKracht-scholing te geven?
P: ‘Ik krijg ontzettend veel energie van het geven van de scholingen. Voor leerkrachten is het een leuke mix van theorie en praktijk. Door DigiLeerKracht krijgen de leerkrachten een stevige basis in Scratch. Ze krijgen ook goede handvatten om de nieuwe kennis in hun lessen te implementeren. Leerkrachten gaan naar huis met het gevoel dat ze zelfstandig programmeerlessen kunnen geven op school en dat is heel waardevol.’

F: ‘Ik vind het ook heel leuk om les te geven aan leerkrachten. Leerkrachten staan elke dag voor de klas en kijken kritisch naar het programma om te zien of het in de praktijk bruikbaar is. Ze komen vaak met hele goede ideeën en ik leer zelf ook veel tijdens de scholingen. Het is ook altijd heel leuk om te zien dat leerkrachten die in eerste instantie denken dat ze niet kunnen programmeren, overtuigd van het tegenovergestelde weggaan. Iedere keer glimlach ik weer van oor tot oor wanneer een leerkracht ontdekt dat hij of zij wel kan programmeren.’

Ben jij leerkracht in het basisonderwijs en wil jij ook graag meedoen aan de gratis DigiLeerKracht-scholing van VHTO? Kijk dan hier om te zien waar de dichtstbijzijnde scholing bij jou in de buurt wordt gegeven en meld je aan!