Ouders en Leerkrachten

Informatie en tips voor ouders en leerkrachten over het (doorbreken) van genderstereotypen.

Genderstereotypen

Genderstereotypen zijn verwachtingen die we hebben van mannen, vrouwen en jongens en meisjes. Deze spelen in onze maatschappij vaak onbewust een rol. Bijvoorbeeld dat techniek niets voor meisjes is en zorg niets voor jongens. Dit geldt misschien voor sommige meisjes en jongens, maar lang niet voor allemaal. Deze verwachtingen zijn dus vaak onjuist. Opvallend is dat uit onderzoek blijkt, dat áls er al verschillen zijn tussen meisjes en jongens, deze maar heel klein zijn. Hoe komen deze genderstereotypen dan tot stand? Onderzoeker Joyce Endendijk zegt hierover: ‘het blijkt dat denkbeelden van ouders over gender en de verschillende manier waarop ouders zoons en dochters opvoeden een grote rol spelen. Ook stereotiepe beeldvorming in de media, beïnvloeden de beeldvorming van kinderen over gender. Verder speelt wat klasgenoten zeggen en doen een grote rol bij de voorkeuren die kinderen zelf ontwikkelen’.

Kinderen leren dus al op hele jonge leeftijd dat er een verschil is tussen wat bij jongens en meisjes past. Ook als het over beroepen gaat. Zo denken meisjes al vroeg in hun leven dat ze niet goed zijn in Wetenschap & Technologie en dat het niet bij hen past. Deze ideeën belemmeren kinderen bij het ontdekken waar hun talenten en toekomstmogelijkheden liggen. Genderstereotypen beperken dus de toekomstkeuzes van kinderen.

Contrastereotypen

Om te voorkomen dat kinderen hun talenten en keuzes beperken, is het zinvol om genderstereotypen te doorbreken of te voorkomen. Uit onderzoek blijkt dat het zien van contrastereotypen, stereotiepe beelden en ideeën vermindert. Contrastereotypen gaan tegen de verwachting in: denk aan een vrouwelijke IT-er of een mannelijke verpleegkundige. Met de Beeldenbrekers-les maken kinderen met kennis met deze contrastereotypen.

Wat kun je doen?

Kinderen komen nu eenmaal in aanraking met stereotypen. Hoe kun je hier als ouder en leerkracht op inspelen? Het begint met bewustwording van genderstereotypen. Joyce Endendijk heeft hiervoor de volgende tips: 'Op het moment dat je een situatie herkent waarin je stereotiep zou reageren, neem dan even een stap terug om een bewuste beslissing te nemen. Er zijn ook concrete dingen die je kunt doen. Bijvoorbeeld letten op je speelgoedkeuze: laat jongens en meisjes verschillende soorten speelgoed ontdekken en uitproberen zodat ze hierin zelf hun keuze kunnen maken.' Dat we ons bij de keuze voor speelgoed vaak laten leiden door genderstereotypen brengt dit filmpje van de BBC over ‘boys toys & girls toys’ mooi in beeld. Tip: laat dit filmpje aan andere leerkrachten en ouders zien, het is een echte eye-opener! Andere dingen waar je op kunt letten zijn: keuze voor sport en spel, taalgebruik, lesmaterialen, boeken, media etc.

Presentatie en checklist

Wil je het onderwerp genderstereotypen onder de aandacht brengen bij leerkrachten, een leerkrachtenteam of ouders? VHTO heeft hiervoor een presentatie en checklist ontwikkeld. De presentatie bevat uitleg over genderstereotypen, de (negatieve) gevolgen, oefeningen en praktische tips. Met de checklist kunnen leerkrachten bijvoorbeeld zelf hun (les)materialen, lokaal, en interactie beoordelen op de aanwezigheid van genderstereotypen. Interesse? Neem contact op met VHTO via beeldenbrekers@verwijder-dit.vhto.nl. We denken graag met je mee!

Tip voor leerkrachten: lesbrief Roze is voor meisjes

Het wetenschapsknooppunt Universiteit Utrecht (WKUU) heeft een lesbrief onderzoekend en ontwerpend leren over Genderstereotypen ontwikkeld voor groep 5-8. Met de lesbrief kunnen leerlingen zelf onderzoek naar dit onderwerp uitvoeren, en nadenken over de rol die deze verwachtingen spelen in hun eigen dagelijks leven en dat van anderen. De oefeningen die erin staan zijn ook leuk voor ouders en leerkrachten om te doen!