Toolbox Sociaal Veilig Werken voor leidinggevenden in de techniek
Wil je als leidinggevende werken aan een sociaal veilige werkomgeving? Met de Toolbox Sociaal Veilig Werken krijg je praktische handvatten om sociale veiligheid bespreekbaar te maken in je team.
De toolbox sluit aan bij de bekende toolboxmeetings in de techniek, bouw en energiesector en helpt je om op een laagdrempelige manier het gesprek te voeren over gedrag, samenwerking en veiligheid. Zo werk je aan een werkomgeving waarin medewerkers zich durven uitspreken, elkaar aanspreken en prettig samenwerken.
Waarom werken aan sociale veiligheid?
Sociale veiligheid is een voorwaarde voor goed samenwerken en het behouden van medewerkers. In een sociaal veilige werkomgeving:
- durven medewerkers zich uit te spreken
- worden fouten besproken en benut om te leren
- spreken collega’s elkaar aan op gedrag
- voelen mensen zich gerespecteerd en betrokken
Dit draagt bij aan betere samenwerking, minder fouten en een veilige (ook fysiek veilige) werkomgeving.
Wat zit er in de toolbox?
De Toolbox Sociaal Veilig Werken bestaat uit:
- Factsheet – achtergrond en belang van sociale veiligheid
- Toolbox (werkvorm) – praktische opzet voor het teamgesprek
- Startgids voor leidinggevenden – ondersteuning bij het begeleiden van de sessie
- Handreikingen – tips om na de sessie verder te werken aan sociale veiligheid
Voor wie?
Deze toolbox is in de eerste plaats bedoeld voor:
- leidinggevenden en teamleiders in techniek en IT
Daarnaast is de toolbox geschikt voor:
- HR-professionals die de toolbox willen uitrollen binnen de organisatie
- adviseurs en programmamanagers die werken aan sociale veiligheid
Leidinggevenden spelen een sleutelrol: zij begeleiden het gesprek en geven het goede voorbeeld.
De rol van de leidinggevende
Sociale veiligheid ontstaat niet vanzelf. Als leidinggevende heb je een belangrijke rol in het creëren van een omgeving waarin medewerkers zich uit durven spreken.
Met deze toolbox krijg je praktische ondersteuning om:
- het gesprek over sociale veiligheid te starten
- openheid en vertrouwen te stimuleren
- gewenst gedrag bespreekbaar te maken
- het onderwerp structureel op de agenda te houden
“Deze toolbox wil je gewoon twee keer per jaar met je team doen.’’
Hoe gebruik je de toolbox?
De toolbox is direct inzetbaar in het team en wordt geleid door een leidinggevende.
- Gebruik de startgids als ondersteuning bij de voorbereiding en uitvoering
- Organiseer een korte toolboxmeeting op de werkvloer
- Ga met het team in gesprek aan de hand van de werkvormen
- Stimuleer openheid en reflectie
Voor blijvend effect wordt aangeraden om de toolbox minimaal twee keer per jaar te herhalen.
Wat levert het op?
Door met de toolbox aan de slag te gaan:
- ontstaat een gedeeld begrip van sociale veiligheid
- krijgen leidinggevenden concrete handvatten
- wordt gewenst gedrag bespreekbaar
- groeit een cultuur waarin medewerkers elkaar durven aanspreken
Dit draagt bij aan betere samenwerking en het behoud van medewerkers.
Waarom biedt VHTO dit aan?
Voor het aantrekken en behouden van vrouwen in techniek en IT is een sociaal veilige werkomgeving essentieel. Wanneer mensen zich niet vrij voelen om zichzelf te zijn of zich uit te spreken, heeft dat direct invloed op werkplezier, prestaties en de keuze om te blijven. Met deze toolbox ondersteunt VHTO organisaties die willen bouwen aan een inclusieve sector waarin iedereen tot zijn recht komt.
Veelgestelde vragen
Hoe draagt sociale veiligheid bij aan fysieke veiligheid?
- slaan mensen eerder alarm
- worden risico’s sneller bespreekbaar
- leren teams beter van fouten
- werken mensen veiliger en met meer aandacht
Hoe helpt sociale veiligheid bij het behoud van vrouwen in techniek en IT?
- voelen medewerkers zich welkom en serieus genomen
- neemt de motivatie toe
- blijft talent langer behouden
- durven vrouwen hun ideeën te delen, wat innovatie versterkt
Wat kan mijn organisatie vandaag al doen om sociale veiligheid te verbeteren?
- Plan een sessie met de Toolbox Sociaal Veilig Werken
- Benoem ongewenst gedrag meteen, ook als het “maar een grapje” is
- Geef zichtbaar ruimte aan andere perspectieven
- Evalueer regelmatig hoe de samenwerking wordt ervaren
- Zorg voor duidelijk leiderschap: luisteren, begrenzen, handelen
Hoe sluit de toolbox aan bij VHTO’s missie?
Wat maakt sociale veiligheid zo belangrijk voor innovatie en kwaliteit?
- worden fouten 47% vaker besproken én gecorrigeerd
- stijgt innovatie en probleemoplossend vermogen
- daalt het aantal fouten en incidenten
Kan sociale veiligheid in één sessie worden verbeterd?
Wat verstaan jullie onder sociale veiligheid op de werkvloer?
- is er respect voor verschil
- wordt naar elkaar geluisterd
- wordt ongewenst gedrag begrensd
- mag je fouten toegeven en vragen stellen
Hoe weet je of je team sociaal veilig is?
- Mensen durven geen fouten toe te geven
- Grapjes gaan ten koste van anderen
- Stilte in vergaderingen
- Suggesties worden weggewuifd
- Kritiek wordt persoonlijk gemaakt
- ‘Nieuwe’ collega’s haken sneller af (vooral vrouwen en jongeren)
Wat is het verschil tussen sociale en psychologische veiligheid?
- Sociale veiligheid gaat over de omgeving: cultuur, omgangsvormen, leiderschap.
- Psychologische veiligheid gaat over het innerlijke gevoel: durf je je werkelijk uit te spreken?
Waarom verlaten vrouwen de techniek en IT vaker dan mannen?
Wat is de Toolbox Sociaal Veilig Werken?
- wat sociale veiligheid betekent
- hoe sociaal veilige teams werken
- welke omgangsvormen helpen of belemmeren
- welke afspraken het team wil maken
Wat levert een toolbox-sessie op?
- Een gedeeld begrip van sociale veiligheid
- Inzicht in (onbewuste) omgangsvormen
- Open, eerlijk gesprek in het team
- Concrete verbeterafspraken
- Sterkere samenwerking
- Minder fouten en incidenten
Aan de slag met sociale veiligheid in jouw team?
Neem dan contact op met Elsemieke de Jong
Meld je aan voor de VHTO-nieuwsbrief
Ontvang inzichten en updates over meer vrouwen in techniek en IT.
Lees verder
Meer meiden in STO: wat doen regio’s en wat werkt?
Rapportage en inspiratiekaart over goede voorbeelden uit de STO regio’s.
Aanmelden voor Girls’ Day 2027 is geopend, met een nieuw aanmeldsysteem
Op dinsdag 13 april 2027 gaan duizenden meiden van 10 tot 15 jaar op bezoek bij technische bedrijven in hun buurt. Scholen en bedrijven kunnen zich vanaf nu aanmelden. Nieuw
Girls’ Day 2027
Tijdens Girls’ Day openen technische bedrijven hun deuren om meiden van 10 tot 15 jaar kennis te laten maken met techniek en IT.
“We wilden laten zien: meiden horen óók in de techniek”
Kiezen zonder hokjes
Download de publicatie en lees meer over deze principes en hoe jij hiermee aan de slag kunt in LOB.
Boekentips over techniek voor de Kinderboekenweek
Kinderen vormen hun beeld van wie waar “thuishoort” al vroeg, vaak via de verhalen die ze lezen. Als een meid in een boek nooit een vrouw tegenkomt die iets bouwt, ontwerpt of uitvindt, leert ze onbewust: dit is niet voor mij.
Rolmodel in de spotlight – Elizabeth Adelore
In de nieuwste editie van Rolmodel in de Spotlight vertelt Elizabeth openhartig over haar weg naar de techniek, de vooroordelen die ze onderweg tegenkwam en waarom zichtbare rolmodellen zoveel verschil kunnen maken.
Nieuw aanbod: workshop over self-efficacy in techniek
De nieuwe workshop “Ik kan dit! – Met vertrouwen leren in techniek” laat zien hoe docenten het vertrouwen in eigen kunnen van leerlingen kunnen versterken in techniek en technologie.