Zet rolmodellen in de spotlight

Waarom rolmodellen in boeken ertoe doen

Kinderen vormen hun beeld van wie waar “thuishoort” al heel vroeg, vaak nog voordat ze zelf goed kunnen uitleggen waarom. Een boek is daarin een van de eerste plekken waar dat beeld ontstaat. Als een meid in elk verhaal over techniek alleen mannen als uitvinder, ingenieur of wetenschapper tegenkomt, leert ze onbewust: dit is niet voor mij. Niet omdat iemand dat met zoveel woorden zegt, maar omdat ze het simpelweg nooit anders ziet.

Onderzoek laat zien dat herkenning een van de sterkste voorspellers is van interesse: kinderen die zichzelf terugzien in een verhaal, blijven langer nieuwsgierig naar dat onderwerp. Een meid die een boek leest over een vrouw die een raket bouwt, een brug ontwerpt of een virus onderzoekt, ziet iets wat veel belangrijker is dan de technische inhoud van het verhaal: het is mogelijk, en het is voor mij.

Dat is precies waarom rolmodellen ook aan de basis staan van al het werk van VHTO. Op school, tijdens gastlessen en op Girls’ Day zetten we vrouwelijke professionals in om te laten zien dat techniek er voor iedereen is. Een boek voor het slapengaan is misschien wel de eerste en laagdrempeligste plek waar dat besef al kan beginnen.Daarom kozen wij bewust boeken die niet alleen over techniek gaan, maar waarin ook een rolmodel centraal staat: een meid, vrouw of herkenbaar personage dat laat zien dat techniek er voor haar is.

Voor de onderbouw

Ada Dapper Wetenschapper
Een nieuwsgierige meid die alles wil uitvinden en onderzoeken. Een fictief maar herkenbaar rolmodel voor de jongste kinderen — precies het soort voorbeeld dat laat zien dat experimenteren en vragen stellen bij techniek horen, niet bij een bepaald geslacht. Het boek is ook verfilmd als Netflix-serie, dus na het lezen kunnen kinderen Ada ook op het scherm verder volgen.

Roza Rozeur, ingenieur
Van dezelfde auteur als Ada Dapper Wetenschapper, Andrea Beaty. Roza droomt ervan om uitvinder te worden, maar durft haar mislukte experimenten aanvankelijk niet te laten zien tot ze ontdekt dat juist dat “mislukken” bij het ingenieurschap hoort. Een mooi verhaal over doorzettingsvermogen.

Kijk omhoog!
Een prentenboek over ruimtevaart en sterrenkunde. Geen specifiek rolmodel-personage, maar prachtig beeldmateriaal dat de fascinatie voor techniek op jonge leeftijd voedt, de basis waarop latere rolmodellen kunnen landen.

Voor de midden- en bovenbouw

De vijf onmogelijke taken van Eden Smid
Tom Llewellyn vertelt het verhaal van Eden Smid, een twaalfjarige Zwarte meid die allerlei technische taken moet verrichten om haar opa te redden van ijzer en goud smeden tot het doorgronden van hoe stoffen werken. Een spannend verhaal waarin techniek niet wordt uitgelegd, maar gewoon gedaan, door een meid die er middenin staat.

Femke en het zwarte gat dat haar sok opvrat
Een meid die op speelse wijze natuurkunde en techniek ontdekt, na een vreemd voorval met haar sok. Luchtig geschreven, met een hoofdpersonage waarin kinderen zich makkelijk herkennen en dat is precies waar het om draait: herkenning maakt techniek minder ver weg.

Knappe koppen – Marie Curie
Peter Nys vertelt het verhaal van Marie Curie, een van de invloedrijkste wetenschappers ooit. Een échte vrouw die liet zien dat baanbrekend onderzoek geen geslacht kent, het soort rolmodel dat wij ook inzetten tijdens onze eigen gastlessen.

Met Mama naar Mars
Karen van den Akker, Nadine Duursma en Liselotte Nass nemen kinderen mee in de wereld van ruimtevaarttechniek, met een moederfiguur als rolmodel, een simpele maar krachtige manier om te laten zien dat techniek ook thuis heel dichtbij kan zijn.

Meisjes en wetenschap
Rachel Ignotofsky portretteert 50 invloedrijke vrouwelijke pioniers wereldwijd,  onder wie meerdere ingenieurs en technische denkers. Een naslagwerk vol rolmodellen om steeds weer in te bladeren, precies het soort zichtbaarheid dat wij het hele jaar door proberen te vergroten.

Geniaal! Slimme mensen die de wereld beter maakten
Een verzameling portretten van uitvinders en denkers die met hun slimme ideeën de wereld hebben veranderd. Minder specifiek gericht op vrouwelijke rolmodellen alleen, maar wel een mooie manier om kinderen te laten zien dat techniek en vernieuwing van iedereen zijn.

Het begint met een droom
Babs Gons portretteert 20 heldinnen die Nederland kleur geven. Niet uitsluitend over techniek, maar wel een krachtig boek over representatie en het belang van rolmodellen in de breedte. Een mooie aanvulling naast de meer technische titels in deze lijst.

Iemand in het bijzonder
Arend van Dam vertelt verhalen over markante vrouwen door de geschiedenis heen. Net als “Het begint met een droom” niet techniekspecifiek, maar wel relevant omdat het laat zien hoe divers rolmodellen kunnen zijn.

Bedtijdverhalen voor rebelse meisjes
Elena Favilli bundelt 100 verhalen over bijzondere vrouwen, van wetenschappers tot kunstenaars en activisten. Een mooi naslagwerk om steeds weer een ander verhaal uit te lichten, inclusief een aantal vrouwen die hun sporen verdienden in techniek en wetenschap.

Rolmodellen zijn niet alleen belangrijk in de klas of op de werkvloer, ze beginnen al op de bank, met een boek voor het slapengaan. Elk boek waarin een meid zichzelf kan zien als wetenschapper, ingenieur of uitvinder, draagt bij aan hetzelfde doel waar wij als VHTO dagelijks aan werken: 40% vrouwen in techniek in 2040.