Johan van Doesburg: “Sociale veiligheid begint bij kleine dingen”

Iedereen is gelijkwaardig

Dat gevoel voor sociale veiligheid kreeg Johan van huis uit mee. Hij groeide op in een gezin waarin gelijkwaardigheid centraal stond. “Wij zijn opgevoed met het idee dat iedereen gelijkwaardig is. Ook vrouwen. Daar moet je respect voor hebben.”Die overtuiging probeert hij ook op de werkvloer uit te dragen. Dat is niet altijd vanzelfsprekend in een technische productieomgeving waar vooral mannen werken. Van de ongeveer 65 medewerkers zijn er momenteel slechts enkele vrouwen werkzaam binnen het bedrijf. Juist daarom vindt Johan het belangrijk om alert te blijven op de bedrijfscultuur en kleine signalen serieus te nemen.

Kleine signalen maken een sociaal veilige werkvloer

Tijdens Girls’ Day ontving het bedrijf voor het eerst een groep vmbo-meiden op de werkvloer. Na afloop maakte één van de leerlingen een opmerking die Johan direct aan het denken zette. “Ze zei: ‘Ik zag daar een paar halfnaakte dames hangen en dat vond ik niet zo leuk.’ Dat was een oude kalender die ergens in een hoekje hing. Die hebben we meteen weggehaald.” Volgens Johan zijn dat precies de momenten waarop je als leidinggevende moet laten zien waar je voor staat. “Ik zei tegen de collega’s: dit gaan we niet meer doen. En eigenlijk was iedereen het daar meteen mee eens.” Voor hem gaat sociale veiligheid vaak over dit soort dagelijkse situaties. Niet alleen over grote incidenten, maar juist over de kleine dingen die bepalen of iemand zich welkom en gerespecteerd voelt op de werkvloer.

Sociale veiligheid begint bij communicatie

In de praktijk merkt Johan dat sociale veiligheid meestal draait om communicatie en bewustwording. “Soms maken mensen opmerkingen zonder kwetsend te willen zijn. Wat voor de één normaal is, kan voor een ander heel kwetsend zijn.” Daarom probeert hij actief een open sfeer te creëren waarin medewerkers zich durven uitspreken. Als er spanningen of conflicten ontstaan, kiest hij niet voor harde maatregelen, maar voor gesprek en wederzijds begrip. “In de praktijk is het eigenlijk altijd een kwestie van communicatie.” Hij gaat eerst individueel in gesprek met betrokken medewerkers en brengt hen daarna samen aan tafel. “De één zegt: ‘Ik bedoelde het zo.’ En de ander zegt: ‘Maar ik begreep het anders.’ We zijn er eigenlijk altijd uitgekomen.” Volgens Johan ontstaat een sociaal veilige werkvloer niet vanzelf. Het vraagt aandacht van leidinggevenden én een cultuur waarin medewerkers elkaar respectvol kunnen aanspreken.

De rol van leidinggevenden bij sociale veiligheid

Volgens Johan speelt de leidinggevende een cruciale rol in het creëren van sociale veiligheid op de werkvloer. Dat vraagt aandacht, voorbeeldgedrag en het serieus nemen van signalen binnen een team. “Ik probeer altijd een open en veilige sfeer te creëren. Dat is voor ons heel erg belangrijk.” Hij merkt vaak snel wanneer iemand niet goed in zijn vel zit. “Zoals je thuis bent, ben je hier ook. En andersom.” Wanneer medewerkers ergens mee worstelen (privé of op het werk) probeert het bedrijf ondersteuning te bieden. Bijvoorbeeld via de bedrijfsarts, een psycholoog of maatschappelijk werk.

“Wij vinden het belangrijk dat mensen goed in hun vel zitten. Dan doen ze hun werk goed.” Volgens Johan is investeren in medewerkers uiteindelijk ook investeren in kwaliteit, veiligheid en samenwerking. “Het is veel te riskant als mensen geen steun krijgen en daardoor fouten gaan maken of uitvallen.” Juist in technische organisaties, waar teams vaak lang en intensief samenwerken, is sociale veiligheid essentieel voor samenwerking, werkplezier en behoud van medewerkers.

“Mensen moeten zich veilig voelen om zich uit te spreken”

Volgens Johan hoeft werken aan sociale veiligheid niet ingewikkeld te zijn. Het begint bij luisteren, aandacht hebben voor elkaar en het gesprek voeren wanneer iets niet goed voelt. “Je zit met zestig mensen in één gebouw. Je moet samen de boel draaiende houden.” Juist in technische sectoren, waar fysieke veiligheid vaak veel aandacht krijgt, hoopt hij dat ook sociale veiligheid steeds vanzelfsprekender wordt. “Mensen moeten zich veilig voelen om zich uit te spreken. Dat is uiteindelijk net zo belangrijk.”