VHTO voor decanen en mentoren

Begin het LOB-proces met het aanbieden en opbouwen van een brede kennis van studies en beroepen, en welke profielen tot welke mogelijkheden leiden. Start hiermee al in de eerste klas en laat hierbij alle leerlingen met alle richtingen kennismaken. Ook leerlingen die zeggen al een keuze gemaakt te hebben. Zo stimuleer je leerlingen (en hun ouders) om met een open blik naar alle verschillende mogelijkheden te kijken, waardoor zij niet hoeven terug te vallen op de bekende (genderstereotiepe) opties.

Laat leerlingen al vanaf de eerste klas kennismaken met diverse counterstereotiepe rolmodellen waar leerlingen zich in kunnen herkennen. Bijvoorbeeld door vrouwen werkzaam in de IT of techniek te laten zien of mannen die in de zorg of het onderwijs werken. Besteed ook aandacht aan het tegengaan van stereotiepe beelden van beroepen, bij zowel leerlingen als ouders. Bijvoorbeeld door de maatschappelijke, sociale en creatieve kanten van technische beroepen te belichten. Of juist het belang van analytisch vermogen, technische vaardigheden en besluitvaardigheid in de zorg te benadrukken.

Vrijwel iedereen heeft vooroordelen op basis van genderstereotypen (genderbias). Als mentor of decaan kunnen jouw onbewuste aannames het LOB-proces beïnvloeden, zonder dat je het wilt of doorhebt. Uit ons onderzoek (VHTO, 2023) blijkt dat jongens vaker een positief advies krijgen voor een technisch profiel dan meiden met dezelfde cijfers. Onderzoek daarom je eigen genderbias, bijvoorbeeld met een training of de gender-carrière IAT, en houd er bewust rekening mee.

Veel LOB-testen en lesmaterialen bevatten (impliciete) genderbias. Denk aan stereotiepe beelden of taal in lesmateriaal, die leerlingen onbewust een bepaalde kant op duwen. Bij testen kunnen de onderliggende aannames, de vraagstelling en het uitvragen van gender de uitkomst beïnvloeden. Zo worden sommige beroepen vaker aangeraden aan leerlingen van een bepaald gender. Kijk daarom kritisch naar materialen en kies bewust wat je gebruikt of aanpast.

Zorg dat alle leerlingen zich thuis en veilig voelen, in de klas én op de stageplek. De fysieke omgeving, docenten, teamleiders en klasgenoten spelen hierin allemaal een rol. Neem als decaan of mentor het voortouw en help collega’s een inclusieve omgeving te creëren. Maak ook zorgen van leerlingen hierover bespreekbaar, vóórdat ze een keuze maken.

Iets doen wat ingaat tegen (genderstereotiepe) verwachtingen kan spannend zijn. Als decaan of mentor kun je het vertrouwen van leerlingen in eigen kunnen (self-efficacy) vergroten. Laat ze in kleine, haalbare stappen kennismaken met counterstereotiepe activiteiten en spreek uit dat je in hen gelooft. Dat kan in LOB-gesprekken, tijdens praktijkgerichte activiteiten of in de klas. Benadruk dat talent en vaardigheden (zowel soft skills als hard skills) aan te leren zijn, en laat zien dat elk beroep voor iedere leerling haalbaar is.

Begin klein. Vraag een gastles aan, plan een inspiratiesessie met je team of bekijk onze handreikingen en tools. VHTO denkt graag mee welke eerste stap past bij jouw school en jouw leerlingen.

Ja. In Nederland kiest een aanzienlijk kleiner deel van de meiden voor techniek en IT dan jongens. Dit ontstaat niet door verschil in talent, maar door verwachtingen, voorbeelden en stereotype beelden die vanaf jonge leeftijd meespelen.

Onderzoek laat zien dat genderstereotiepe, lagere self-efficacy, gebrek aan diverse rolmodellen en beeldvorming in school en samenleving een rol spelen. Keuzes worden dus beïnvloed door het systeem, niet door aanleg.

Alle gastlessen via VHTO zijn gratis. Voor aanvullende programma’s, workshops of trainingen kunnen kosten gelden. Neem gerust contact op via vhto@vhto.nl voor de mogelijkheden op jouw school.

Op dit moment is nog geen 17% van de werkenden in de IT en techniek een vrouw. En nog geen 17% van de leerkrachten in het basisonderwijs is man. Er is dus sprake van een zeer scheve genderverdeling op de arbeidsmarkt. Hoewel er verschillende momenten zijn waarop mensen keuzes maken richting hun uiteindelijke beroep, is de profiel- en studiekeuze op de middelbare school zeker een belangrijke factor in het tot stand komen van deze verdeling.

Ja. VHTO ondersteunt LOB- en decanenteams met inzichten en aanbevelingen uit ons onderzoek naar loopbaanoriëntatie in het voortgezet onderwijs. We onderzochten hoe LOB is ingericht en in hoeverre er bewust wordt gewerkt aan het doorbreken van genderstereotypen. Daarbij signaleren we acht risico’s die stereotiepe keuzes zoals meiden richting zorgberoepen en jongens richting techniek in stand kunnen houden. Download het adviesrapport.

Tips zijn altijd welkom. Heb je een goed idee voor counterstereotiepe LOB, stuur ons een bericht via vhto@vhto.nl

De komende periode ontwikkelt VHTO een aantal concrete hulpmiddelen voor het doorbreken van genderstereotypen in LOB. Nu al beschikbaar zijn: Girls’ Day, de Dit Doe Ik-gastlessen en de inspiratiesessies voor docenten. Hou deze pagina in de gaten voor updates.